نسخه آزمایشی

نقش دانشجویان در جامعه-نقش طلاب در جامعه ۱۳۸۸/۲/۱۶ - ۲۱ بازدید

نقش طلبه و دانشجو در جامعه چیست؟ ارتباط این دو قشر با یکدیگر و تأثیرگذاری آنها در جامعه چگونه است؟
طلبه و دانشجونقش مهمی را در جامعه ایفاء می کنند که می توان به هر قشر نقش جداگانه ونقش مشترک ذکر کرد.
نقش طلبه وروحانی:
الف: تبلیغ وابلاغ و رساندن دین؛ دینداری بدون دانستن فرامین دینی معنا ندارد از این رو روحانیت در تبلیغ فرامین وآموزه های دینی به مردم وبدین ترتیب در دینداری مردم نقش مهمی را ایفا می کنند. شهید مطهری در این مورد می فرماید« اولین پستی که در دوره خاتمیت از پیامبران به عالمان انتقال‏ یافته ، پست دعوت و تبلیغ و ارشاد و مبارزه با تحریفها و بدعتهااست . توده بشر در همه دوره‏ها نیازمند به دعوت و ارشاد است . قرآن با کمال‏ صراحت این وظیفه را بر عهده گروهی از خود امت می‏گذارد : « ولتکن منکم امه یدعون الی الخیر یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر . باید گروهی از شما باشند که دعوت به خیر کنند ، به نیکی فرمان دهند و از زشتی باز دارند . همچنین عللی که منجر به تحریف و بدعت می‏شود همه وقت بوده است و خواهد بود ، و باز علمای امت هستند که وظیفه‏دار مبارزه با تحریفها و بدعتها می‏باشند »( ختم نبوت ص ۵۷)
ب: حفظ مواریث دینی و مبارزه با تحریفها و بدعتها؛براستی روحانیت نگاهبانان دین ومتون دینی می باشند.« نگهداری متون اصلی از دستبرد حوادث ، استنباط فروع از اصول و تطبیق‏ کلیات بر جزئیات ، طرح و اکتشاف مسائل جدید که هر عصری با خود می‏آورد ، جلوگیری از گرایشهای یکجانبه ، مبارزه با جمود بر شکلها و ظاهرها و عادتها ، تفکیک احکام اصلی و ثابت و مادر از مقررات فرعی و نتیجه ، تشخیص اهم و مهم و ترجیح اهم ، تعیین حدود اختیارات حکومت در وضع‏ قوانین موقت ، و بالاخره تنظیم برنامه های متناسب با احتیاجات‏ روز از اهم وظایف علمای امت در دوره خاتمیت است ...« (مطهری همان ،ص ۵۹)مقام معظم رهبری نیز در این باره فرمودند: «روحانیان و علمای دین در طول قرنهای متمادی، تحریف را از ساحت احکام الهی دور کردند و شعله ایمان را در دل مردم برافروختند و آنان را با قرآن کریم و تعالیم اهل بیت عصمت و طهارت آشنا ساختند.( روزنامه جمهوری، مورخ ۲۳ اسفند .۱۳۶۹(
ج. تثبیت وتعمیق باورهای دینی: از نقش بسیار مؤثر علما و روحانیت در راستای دینداری مردم، تثبیت باورها و اعتقادات دینی آنان است.این امر مهم با ارتقاء سطح فهم وادراک مردم از دین وبا عملی ساختن برنامه های سعادت بخش دینی در جامعه صورت می پذیرد. روحانیت بذر ایمان ومعرفت دینی را در دلهای مردم می کارد. واین کار،گاه وبیگاه ودر هرجا که مقدور باشد صورت می گیرد. . امام راحل (ره) در این باره فرمودند: «اگر روحانیون نبودند، از اسلام خبری نبود آنکه اسلام را زنده نگه داشته است، در مواقع سیاه، در این زمان های سیاه، همین روحانیون بودند، پشتیبانی کنید از اینها»( آثار موضوعی دفتر دهم «روحانیت و حوزه های علمیه از دیدگاه امام خمینی(ره)ص ۶۳)
د. رهبری دینی: روحانیت همواره به عنوان متولیان اصلی هدایت دینی مردم در جامعه به حساب می آید و به عبارت دیگر؛ مرجع رسمی تبیین رهبری وهدایت مردم روحانیت بوده و خواهد بود؛ همانطور که بیشتر مردم در انجام وعمل به وظایف عبادی وحتی موضع گیری سیاسی، و روابط اجتماعی خود روحانیت را الگوی زندگی خویش قرار داده واز آنها خط ومشی می گیرند.از این رو روحانیت در پرتو همان محوریت دینی خویش می تواند مردم را درمسیر فرامین دینی راهنمایی وهدایت کند. استاد مطهری می فرمایند«اگر این پرچمداری از دست روحانیت گرفته شود و به دست به اصطلاح روشنفکران بیفتد، یک قرن که هیچ؛ یک نسل هم که بگذرد، اسلام به کلی مسخ می شود. زیرا حامل فرهنگ اصیل اسلامی، در نهایت، باز هم همین گروه روحانیان متعهد هستند. » ( مرتضی مطهری، پیرامون انقلاب اسلامی، ص.۱۸۶ )
برخی دیگراز نقش های روحانیت در دینداری مردم می توان به موارد زیر فهرست وار اشاره کرد.
۱. سمت و سو ورنگ دینی بخشیدن به روابط ورفتارهای اجتماعی ،اقتصادی سیاسی مردم.
۲.سمت وسوی دینی دادن به عرصه ها و برنامه ونمودارهای هنری؛ مانند فیلم و سینما و شعر و قصه و موسیقی و رمان و غیره...
۳.تاسیس موسسات ومراکز علمی مختلف در باب اندیشه ها و مبانی فکری و دینی و حدیثی. وهدایت آنها .
۴.تربیت وپرورش وتقویت بنیه دینی دانشجویان ودانش آموزان ودیگر اقشار مردم.
۵.رشد و گسترش فرهنگ نیایش و دعا و مناجات از طریق، رسانه های گسترده عمومی و القای فرهنگ معنوی دعا در جامعه، به کمک خطابه و منبر و تألیف کتاب و...
۶.عمومیت و گسترش نمازهای جماعت در ادارات و اماکن عمومی و برپایی نمازهای جمعه در سراسر کشور، به عنوان میعادگاه عاشقان در هر هفته.
۷.اشاعه وترویج ونهادینه کردن آموزه های دینی مانند کمک به مستمندان،بخشش شادی ها و
نقش دانشجو
۱.نقش اساسی درتحولات سیاسی فرهنگی کشور:« امام خمینی (ره) از سال ۱۳۴۰ به بعد که به صورت گسترده وارد مبارزه علیه حاکمیت طاغوت گردید، همواره دانشجویان را به عنوان یک قشر مؤثر در نظر داشته است ...و آنها را دعوت به دخالت در روند تحول نموده است و اتفاقاً نقش اساسی در تحول را به دانشجویان واگذر میکنند.
امام خمینی در قبل از انقلاب اسلامی نقش دانشجویان را در تحولات سیاسی، اساسی ترین نقشها میداند. مبارزه علیه نظام حاکم و تلاش برای پیشبرد نهضت و تحول و کمک به مردم در ایجاد تحول، از جمله نقشهایی است که امام برای دانشجویان قائل بود. ایشان همچنین نقش سیاسی دانشجو را در مصادیقی همچون افشای نقشه های استعمار و دشمنان که در خارج از کشور از رژیم سلطه حمایت میکردند و با ایجاد تحوّل، ضدیت و مخالفت میکردند، مهم میدانستند و میفرمودند:
دانشجویان با استبداد مخالفند، با حکومتهای دست نشانده و استعماری مخالفند، با قلدری و غارت اموال عمومی مخالفند، با حرام خواری و دروغپردازی مخالفند»( رضا دژاکام فصلنامه دانشگاه‏اسلامی شماره ۱۵)
حضرت امام پس از انقلاب اسلامی نیز همواره از دانشجویان می خواست در صحنه های سیاسی از جمله انتخابات و دیگر فعالیتهای سیاسی به عنوان یک قشر تأثیر گذار حضور فعال داشته باشند. ایشان در سخنانی از اینکه دانشجویان از سیاست کناره بگیرند، اظهار ناراحتی نموده و فرمودند: «در دانشگاه بعضی از اشخاص رفته اند و گفته اند که دخالت در انتخابات، دخالت در سیاست است ...انتخابات سرنوشت همه ملت را تعیین میکند یک دانشجوی جوان هم باید در سرنوشت خودش دخالت کند»(همان)
۲.حفظ آرمانهای انقلاب اسلامی: امام همچنین پس از پیروزی انقلاب، دانشجویان را مسؤل نگهبانی از انقلاب اسلامی میدانستند و همواره به دانشجویان سفارش میکردند برای اینکه بتوانند در قلب نهضت قرار داشته باشند و عامل حرکت نهضت باشند، نباید خود را از عموم مردم جدا کنند، زیرا در آن صورت مردم به دانشجویان اعتماد نمیکنند.
به عبارت دیگر امام پس از پیروزی انقلاب اسلامی علاوه بر نقش سیاسی، بر نقش فرهنگی و اجتماعی دانشجویان نیز تأکید داشتند، زیرا ایشان تحول به معنای عام را فقط تحول سیاسی نمیدانستند بلکه معتقد بودند تحول سیاسی مقدمه ای برای تحول فرهنگی و جایگزینی ارزشهای الهی، به جای ارزشهای طاغوتی است. از این رو نقش دانشجویان را در تغییر ارزشهای حاکم در گذشته و تبدیل آنها به آرمانها و اعتقادات الهی بسیار اساسی می دانستند و میفرمودند: «اکنون ای جوانان عزیز و ای دانشجویان. امروز و فرداهای امت و اسلام؛ استقلال و آزادی و به شما عزیزان سپرده شده و مسئولیت بزرگی به عهده همه گذاشته شده است. همه ملت و خصوصاً دانشجویان مسلمان که رهبران آینده هستند مسئول نگهبانی از این امانت بزرگ الهی میباشند». (رضا دژاکام همان)
چنانچه ملاحظه میشود در اندیشه ی امام،دانشجو نقشی اساسی را عرصه سیاسی ـ اجتماعی دارا میباشد.
۳.تلاش وفعالیت علمی وفرهنگی درمهمترین عرصه فرهنگی کشور(دانشگاه) جهت تحقق اهداف و آرمان‏هاى بلند انقلاب اسلامى
۴.کسب آمادگى لازم به منظور مقابله و یا خنثى نمودن هجوم فکرى و فرهنگى مغایر با مبانى دین درجامعه.
۵. تعمیق وتقویت مبانی اندیشه برپایه آموزه های اصیل اسلامی وترویج آن در بین دیگر اقشار جامعه.
۶.تولید علم واندیشه مبتنی برآموزه های اسلامی.
خلاصه آنکه همانطورکه امام راحل فرموده اند: دانشجوعامل «روشنگری اجتماعی»است و زمانی میتواند موفق باشد که بتواند آگاهی خود را در مسیر ارزشهای الهی بکار گیرد و خود را از اقشار دیگر و به ویژه روحانیون جدا نسازد.
نقش مشترک دانشجو وطلبه در جامعه:
۱.درتولید علم وجنبش نرم افزاری: جریان دانشجو و روحانی نقش مهمی در جنبش نرم‌افزاری و تولید علم دارد.آنها با حضور در عرصه های مختلف کرسی های نظریه پردازی ،تدریس ،تحقیق ،همایش ها وگفتمان ها،در نهضت تولید علم وشناخت راه وروش وزمینه های آن ،چرخه های حرکت این نهضت را تسریع می بخشند.وسپس آن را در جامعه نهادینه می کنند. « دانشگاه که قوام اصلی آن به استاد و دانشجوست، حقیقتاً پایه یی برای آینده ی کشور محسوب می شود.در نظام جمهوری اسلامی ...، دانشجو باید بارزتر از دیگر دانشجویان در هر جای دیگر دنیا، نقش داشته باشد... دانشجویان باید در سازندگی و ترسیم حرکت عمومی جامعه نقش داشته باشند...در این نظام مردمی، دانشجویان طبقه ی پیشرو و پیشاهنگ و زبده و بانشاط پیکره ی اجتماع هستند،هیچ چیز نباید موجب شود که در حرکت علمی آنها، اندک توقف و تعللی به وجود آید... باید حرکت علمی در کشور شکوفا و امیدبخش و آینده نگر باشد.»( سخنرانی در مراسم بیعت جمع کثیری از دانشجویان و دانشگاهیان ۲۳/۰۳/۱۳۶۸)
۲.در دفاع از اصول وآرمانهای مذهبی وملی اصلی و اساسی انقلاب:دانشجو وطلبه همانگونه که موتور محرکه بنیه علمی وفکری جامعه اند،باید بازوان حمایتی آرمانهای دینی وملی انقلاب باشند ونگذارند نااهلان آن را به تاراج ببرند.مقام معظم رهبری در این مورد می فرمایند:« درجهت فکری و سیاسی و انقلابی دانشگاه ، آن چیزی که به علم هم جان و روح و جهت خواهد داد. لاابالی و بیگانه از ارزشهای دینی و بی تفاوت و خونسرد نسبت به مفاهیم و جهتگیریهای انقلابی نباشد،- نسبت به حرکت انقلابی ملت ایران و برای پیشاهنگی و پیشقراولی،آن احساس تکلیف کند و امیدبخش و تضمین کننده ی آینده و مورد نظر امام(ره) باشد.»( نقل به مضمون درهمان سخنرانی ۲۳/۰۳/۱۳۶۸)
۳ .درصحنه سیاسی:نقش دانشجو وطلبه صرفا درحوزه علم ودانش محدود نمی شودبلکه در صحنه سیاست نیز آن دو نقش آفرینی می کنند،آنها می توانند برعملکرد دولت ودیگر مسئولان وحتی نحوه تعامل وموضع گیری اساتید در کلاسهای درس نقش نظارتی داشته باشند وبدین نحو آنها را از مواضع نادرست باز دارند.
علاوه برآن دو قشر دانشجو و طلبه می توانند با ارائه نظر وپیشنهادات ابداعی خود در مدیریت کشور مشارکت داشته باشند.آنها همچنین حلقه رابط مابین مردم ومسئولان کشور می باشند ومی توانند در انتقال مطالبات واقعی مــردم و انـتـقـال و بیـان واقعیـات و مـشـکـلات جـامـعـه بـه مـجـموعه دسـت انـدرکـاران حـاکـمیت نقش بسزایی داشته باشند.
۴.رهبری وهدایت فکری وعملی مردم وایجاد شور واشتیاق وترغیب آنان به رفتار ها وفرهنگ های سالم وصحیح:
ارتباط طلبه و دانشجو:
۱.همراه هم بودن در تحولات کشور:«امام خمینی(ره)معتقد است دانشجو برای اینکه بتواند نقش خود را خوب ایفاءنماید، باید در کنار سایر اقشار اجتماعی از جمله روحانیون، بازاریان، نظامیان و عامه مردم باشد. از مجموع ۱۲۵ پیامی که حضرت امام درباره نقش اجتماعی و سیاسی دانشجویان بیان داشته اند در ۱۱۰ پیام (۸۳ ۰/۰) به همراهی و همیاری دانشجو با روحانیون (حوزویان) تأکید کرده اند.
مرور بر اندیشه های حضرت امام (ره) نشان میدهد که امام در میان اقشار مختلف اجتماعی برای دانشجویان جایگاه ممتازی قائل است و همواره تأکید دارد که با قشر ممتاز دیگر یعنی حوزویان در ارتباط باشند تا بتوانند در تحولات، نقش محوری ایفا نمایند.
از این رو امام به دانشجویان توصیه میکرد در کنار سایر اقشار اجتماعی و به ویژه روحانیون قرار گیرند زیرا ائتلاف این دو قشر را ائتلاف هه ملت میدانستند.«
۲.داشتن ارتباط دوسویه:ارتباط طلبه ودانشجو باید پیوند دو سویه باشد .به فرموده مقام معظم رهبری « یکپارچگی خود را حفُظ کنند نباید با نامهای گوناگون موضع بگیرند، و روبه روی هم قرار گیرند.مطلقاً نباید اسمها و عنوانها، دیوار به وجود آورند و مرز ایجاد کنند. (سخنرانی در مراسم بیعت جمع کثیری از دانشجویان و دانشگاهیان ۲۳/۰۳/۱۳۶۸)
دانشجو وطلبه در«حوزه و دانشگاه به هم وصل و خوشبین باشند و به هم کمک بکنند و با یکدیگر همکاری نمایند، دو شعبه از یک مؤسسه ی علم و دین هستند. مؤسسه ی علم و دین، یک مؤسسه است و علم و دین باهمند. این مؤسسه، دو شعبه دارد: یک شعبه، حوزه های علمیه و شعبه ی دیگر، دانشگاهها هستند؛ اما باید با هم مرتبط و خوشبین باشند، با هم کار کنند، از هم جدا نشوند و از یکدیگر استفاده کنند. علومی را که امروز حوزه های علمیه می خواهند فرا بگیرند، دانشگاهیها به آنها تعلیم بدهند. دین و معرفت دینی را هم که دانشگاهیها احتیاج دارند، علمای حوزه به آنها تعلیم بدهند. ..چه قدر خوب است که این ارتباطها، برنامه ریزی و سازماندهی بشود. این، یکی از بهترین و طبیعیترین وحدتهاست .( سخنرانی در دیدار با جمع کثیری از دانشگاهیان و طلّاب حوزه های علمیه ۲۹/۰۹/۱۳۶۸)

منابع:
۱. مرتضی مطهری ؛ختم نبوت
۲. مرتضی مطهری، پیرامون انقلاب اسلامی، انتشارات صدرا، بهار ۱۳۶۸،
۳. آثار موضوعی دفتر دهم «روحانیت و حوزه های علمیه از دیدگاه امام خمینی(ره)، تبیان، جلد ۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، نشر عروج، اسفند ماه ۱۳۷۴
۴.روزنامه جمهوری، مورخ ۲۳ اسفند .۱۳۶۹
۵. رضا دژاکام؛ نقش دانشجویان در تحولات سیاسی اجتماعی از دیدگاه امام خمینی (ره(فصلنامه دانشگاه‏اسلامی شماره۱۵ سایت Noorportal.net
۶.بیانات رهبری
در باره نقش طلبه ودانشجو در جامعه از دیدگاه مقام معظم رهبری ، طلبه و دانشجونقش مهمی را در جامعه ایفاء می کنند که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد.
۱.تولید علم وجنبش نرم افزاری: جریان دانشجو و روحانی نقش مهمی در جنبش نرم‌افزاری و تولید علم دارد.آنها با حضور در عرصه های مختلف کرسی های نظریه پردازی ،تدریس ،تحقیق ،همایش ها وگفتمان ها،در نهضت تولید علم وشناخت راه وروش وزمینه های آن ،چرخه های حرکت این نهضت را تسریع می بخشند.وسپس آن را در جامعه نهادینه می کنند. « دانشگاه که قوام اصلی آن به استاد و دانشجوست، حقیقتاً پایه یی برای آینده ی کشور محسوب می شود.در نظام جمهوری اسلامی ...، دانشجو باید بارزتر از دیگر دانشجویان در هر جای دیگر دنیا، نقش داشته باشد... دانشجویان باید در سازندگی و ترسیم حرکت عمومی جامعه نقش داشته باشند...در این نظام مردمی، دانشجویان طبقه ی پیشرو و پیشاهنگ و زبده و بانشاط پیکره ی اجتماع هستند،هیچ چیز نباید موجب شود که در حرکت علمی آنها، اندک توقف و تعللی به وجود آید... باید حرکت علمی در کشور شکوفا و امیدبخش و آینده نگر باشد.»( سخنرانی در مراسم بیعت جمع کثیری از دانشجویان و دانشگاهیان ۲۳/۰۳/۱۳۶۸)
۲. دفاع از اصول وآرمانهای مذهبی وملی اصلی و اساسی انقلاب:دانشجو وطلبه همانگونه که موتور محرکه بنیه علمی وفکری جامعه اند،باید بازوان حمایتی آرمانهای دینی وملی انقلاب باشند ونگذارند نااهلان آن را به تاراج ببرند.مقام معظم رهبری در این مورد می فرمایند:« درجهت فکری و سیاسی و انقلابی دانشگاه ، آن چیزی که به علم هم جان و روح و جهت خواهد داد. لاابالی و بیگانه از ارزشهای دینی و بی تفاوت و خونسرد نسبت به مفاهیم و جهتگیریهای انقلابی نباشد،- نسبت به حرکت انقلابی ملت ایران و برای پیشاهنگی و پیشقراولی،آن احساس تکلیف کند و امیدبخش و تضمین کننده ی آینده و مورد نظر امام(ره) باشد.»( نقل به مضمون درهمان سخنرانی ۲۳/۰۳/۱۳۶۸)
۳ .درصحنه سیاسی:نقش دانشجو وطلبه صرفا درحوزه علم ودانش محدود نمی شودبلکه در صحنه سیاست نیز آن دو نقش آفرینی می کنند،آنها می توانند برعملکرد دولت ودیگر مسئولان وحتی نحوه تعامل وموضع گیری اساتید در کلاسهای درس نقش نظارتی داشته باشند وبدین نحو آنها را از مواضع نادرست باز دارند.
علاوه برآن دو قشر دانشجو و طلبه می توانند با ارائه نظر وپیشنهادات ابداعی خود در مدیریت کشور مشارکت داشته باشند.آنها همچنین حلقه رابط مابین مردم ومسئولان کشور می باشند ومی توانند در انتقال مطالبات واقعی مــردم و انـتـقـال و بیـان واقعیـات و مـشـکـلات جـامـعـه بـه مـجـموعه دسـت انـدرکـاران حـاکـمیت نقش بسزایی داشته باشند.
۴.رهبری وهدایت فکری وعملی مردم وایجاد شور واشتیاق وترغیب آنان به رفتار ها وفرهنگ های سالم وصحیح:
ارتباط طلبه و دانشجو:
ارتباط طلبه ودانشجو باید پیوند دو سویه باشد .به فرموده مقام معظم رهبری « یکپارچگی خود را حفُظ کنند نباید با نامهای گوناگون موضع بگیرند، و روبه روی هم قرار گیرند.مطلقاً نباید اسمها و عنوانها، دیوار به وجود آورند و مرز ایجاد کنند. (سخنرانی در جمع کثیری از دانشجویان و دانشگاهیان
۲۳/۰۳/۱۳۶۸)
دانشجو وطلبه در«حوزه و دانشگاه به هم وصل و خوشبین باشند و به هم کمک بکنند و با یکدیگر همکاری نمایند، دو شعبه از یک مؤسسه ی علم و دین هستند. مؤسسه ی علم و دین، یک مؤسسه است و علم و دین باهمند. این مؤسسه، دو شعبه دارد: یک شعبه، حوزه های علمیه و شعبه ی دیگر، دانشگاهها هستند؛ اما باید با هم مرتبط و خوشبین باشند، با هم کار کنند، از هم جدا نشوند و از یکدیگر استفاده کنند. علومی را که امروز حوزه های علمیه می خواهند فرا بگیرند، دانشگاهیها به آنها تعلیم بدهند. دین و معرفت دینی را هم که دانشگاهیها احتیاج دارند، علمای حوزه به آنها تعلیم بدهند. ..چه قدر خوب است که این ارتباطها، برنامه ریزی و سازماندهی بشود. این، یکی از بهترین و طبیعیترین وحدتهاست .( سخنرانی در دیدار با جمع کثیری از دانشگاهیان و طلّاب حوزه های علمیه ۲۹/۰۹/۱۳۶۸)

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.