نیابت ولی فقیه ۱۳۸۹/۰۳/۰۱ - ۶۰۲ بازدید

آیا ولی فقیه نایب امام زمان(عج) است، لطفا اگر در این مورد روایتی از ائمه(ع) وجود دارد، ذکر کنید؟

شناسایى و انتخاب نائبان عام امام عصر ( عج ) مبتنى بر واجدیت و دارا بودن صلاحیتها و ویژگى هایى است که معصومین ( ع ) در احادیث متعدد بیان نموده اند . براین اساس در نیابت عام , هر مجتهدى که دارنده این صلاحیت ها باشد ( صلاحیت هاى علمى , اخلاقى و مدیریتى ) باشد , نائب امام زمان ( عج ) شمرده مى شود . در اینجا ابتدا لازم است شرایط و ویژگى‌هاى لازم براى نیابت از معصومین ( ع ) و رهبرى در نظام اسلامى را به طور دقیق ، مورد شناسایى قرار داد . امام صادق ( علیه‌السلام ) در روایت مقبوله عمر بن حنظله ، مى‌فرماید : « . . . مَنْ کَانَ مِنْکُم مِمَّنْ قَدْ رَوَى حَدیثَنَا وَ نَظَرَ فِى حَلَالنَا وَ حَرَامنَا وَ عَرَفَ اَحکَامَنَا فَلیَرضُوْا بِهِ حَکَماً فَاِنِّى قَدْ جَعَلْتُهُ عَلَیْکُمْ حَاکِماً فَاِذَا حَکَمَ بِحُکمِنَا فَلَمْ یُقبَلْ مِنهُ فَاِنَّمَا استخَفّ بِحُکْمِنَا وَ عَلَینَا رَدٌّ وَ الرَّادُّ عَلَینَا کَالرَّادُّ عَلَى اللّهِ وَ هُوَ عَلَى حَدِّ الشِّرکِ بِاللَّهِ » ( . ک : محمد بن یعقوب کلینى ، اصول کافى ، دارالتعارف ، 1401 ق ، ج 1 ، ص 67 محمد بن حسن عاملى ، وسائل الشیعه ، تهران : انتشارات اسلامى ، ج 18 ، ص . 98 ) « مردم باید به کسانى از شما ( شیعیان ) که حدیث و سخنان ما را روایت مى‌کنند و در حلال و حرام ما به دقت مى‌نگرند و احکام ما را به خوبى باز مى‌شناسند ( عالم عادل ) ، مراجعه کنند و او را به عنوان حاکم بپذیرند . من چنین کسى را بر شما حاکم قرار دادم . پس هرگاه به حکم ما حکم کند و از او پذیرفته نشود ، حکم خدا کوچک شمرده شده و بر ما رد شده است و آن که ما را رد کند ، خدا را رد کرده است و چنین چیزى در حد شرک به خداوند است » ( جهت آشنایى کامل با تفسیر و تبیین این روایت ، . ک : سید روح‌اللَّه موسوى خمینى ، ولایت‌فقیه ، تهران : مؤسسه‌تنظیم و نشر آثار امام ( رحمه‌الله ) ، 1374 ، صص 80 ، ج 77 و صص 106 - . 102 ) روایات متعدد دیگرى نیز دلالت بر این موضوع دارد نظیر توقیع مبارک حضرت ولى عصر ( عج ) که مى‌فرماید :
« وَ اَمَّا الحَوَادِثُ الوَاقِعَه فَارْجِعُوا فِیهَا اِلى رَوَاهُ حَدیِثنَا فَاِنَّهُمْ حُجَّتى عَلَیکُمْ وَ اَنَا حُّجَهُ اللَّه » ( وسائل‌الشیعه ، پیشین ، ج 18 ، ص 101 ، ح 8 . ) و همچنین روایت ، « اَلعُلَمَاءُ حُکَّامٌ عَلَى النَّاسِ » ( میرزا حسین نورى ، مستدرک وسائل الشیعه ، قم : مؤسسه‌آل البیت ، 1409 ق ، باب 11 ( از ابواب صفات قاضى ) ، ح . 33 ) و روایت امام حسین ( علیه‌السلام ) از حضرت امیر ( علیه‌السلام ) : « اِنَّ مَجارِى الْاُمُورِ وَالْاَحْکامِ عَلى اَیْدى الْعُلَماءِ بِاللَّهِ اَلْأُمَناءِ عَلى حَلالِهِ وَ حَرامِهِ » ( همان ، ح 16 و براى آگاهى بیشتر درباره دلایل روایى ولایت فقیه . ک : امام خمینى ، ولایت‌فقیه ، بحث ولایت فقیه به استناد اخبار ، صص 148 - . . 48 ) در یک جمع بندى , شرایطى که در متون و منابع اسلامى براى نیابت از امام معصوم ( ع ) مورد تأکید قرار گرفته ، عبارت است از : . 1 صلاحیت علمى لازم براى افتا در ابواب مختلف فقه ( فقاهت و اجتهاد ) . 2 عدالت و تقواى لازم براى رهبرى امت اسلامى . 3 بینش صحیح سیاسى و اجتماعى ، تدبیر ، شجاعت و مدیریت و قدرت کافى براى رهبرى .
در مرحله بعد نوبت به تطبیق هر یک از این شرایط بر مجتهدان مى رسید در طول تاریخ غیبت , شیعیان با توجه به روایات متعددى که تاکید داشت در زمان غیبت امام معصوم ( ع ) باید به فقهایى که واجد شرایط و صلاحیت اند رجوع کنند , همواره تلاش داشتند تا مجتهد یا مجتهدان جامع الشرایط را شناسایى نموده و با مراجعه به آنان وظایف و نیازهاى دینى و مشکلات فردى و اجتماعى خویش را برطرف سازند . همچنین براى شناسایى مجتهدان جامع الشرایط دو حالت وجود داشت : در بسیارى موارد مجتهدان جامع الشرایط بخاطر زندگى در میان مردم و اطلاع بر ابعاد علمى و اخلاقى و فعالیت هاى اجتماعى آنان از نزدیک , و اشتهارى که در این زمینه وجود داشت , قابل شناسایى بودند . ( مانند حضرت امام ره ) اما در مواردى بود که به دلایلى چنین امکانى براى مردم فراهم نبود , و مجتهدان جامع الشرایط چندان براى مردم عادى مشخص نبودند , در این قبیل موارد مردم با مراجعه و کمک گرفتن از سایر مجتهدان , محصلان علوم دینى و . . . , موفق به شناسایى مجتهد جامع الشرایط و نائب امام عصر ( عج ) مى شدند . و بالآخره اینکه مجتهدان جامع الشرایط به نیابت از امام زمان ( عج ) داراى سه شان , وظیفه و اختیار مى باشند که عبارتند از : . 1 وظیفه افتاء و فتوا دادن در باره مسائل فقهى 2 . قضاوت و حل اختلافات مردم . 3 رهبرى و زعامت جامعه اسلامى . پنجم . در طول دورا غیبت تحقق عملى هریک از وظایف سه گانه فوق توسط مجتهدین , بستگى به شرایط و مقتضیات زمان و مکان متفاوت بود در اکثر موارد مجتهدان مى توانستند به وظیفه افتاء و تبیین احکام فقهى براى شیعیان و مقلدان خویش بپردازند . و در کنار آن در مواردى که نیاز به قضاوت و داورى بود به صورت رسمى یا غیر رسمى این وظیفه را انجام مى دادند . اما تحقق وظیفه رهبرى و زعامت سیاسى به دلیل فراهم نبودن شرایط در موارد کمترى امکان پذیر بود .
پرسش . آیا آیت‌الله خامنه‌اى نائب بر حق امام زمان ( عج ) هستند و شرایط رهبرى نظام مقدس جمهورى اسلامى ایران را دارا مى‌باشند ؟
ابتدا باید شرایط و ویژگى‌هاى لازم براى نیابت از معصومین ( ع ) و رهبرى در نظام اسلامى را به طور دقیق ، مورد شناسایى قرار داد . شرایطى که در متون و منابع اسلامى مورد تأکید قرار گرفته ، عبارت است از :
. 1 صلاحیت علمى لازم براى افتا در ابواب مختلف فقه ( فقاهت و اجتهاد )
. 2 عدالت و تقواى لازم براى رهبرى امت اسلامى
. 3 بینش صحیح سیاسى و اجتماعى ، تدبیر ، شجاعت و مدیریت و قدرت کافى براى رهبرى .
در مرحله بعد نوبت به تطبیق هر یک از این شرایط بر رهبر معظم انقلاب مى‌رسد .
در اینجا به صورت خلاصه به پاره‌اى از ویژگى‌ها و صلاحیت‌هاى حضرت آیت‌اللّه خامنه‌اى براى احراز منصب رهبرى نظام ، به نیابت از امام زمان ( عج ) اشاره شود :
{J یک . صلاحیت علمى J}
یکم . اجتهاد آیت‌اللَّه‌خامنه‌اى از سوى بسیارى از مراجع و بزرگان - از جمله حضرت امام ( ره ) از قبل تصدیق شده بوده است .
دوّم . همه رساله‌هاى عملیه نوشته‌اند که اگر دو نفر عادل خبره به اجتهاد کسى شهادت دهند ، اجتهاد او قابل قبول است این در حالى است که جامعه مدرسین حوزه علمیه قم - که مرکب از ده‌ها مجتهد مطلق و چندین مرجع تقلید است ایشان را به مرجعیت پذیرفتند . همچنین در اساسنامه جامعه مدرسین آمده است : چیزى به عنوان نظر آن جامعه معتبر است که حداقل شانزده تن از اعضا آن را امضا کرده باشند . بنابراین اعلامیه جامعه مدرسین به این معنا است که حداقل شانزده تن از مجتهدان و خبرگان در فقه ، ایشان را مرجع مى‌دانند .
سوّم . درس خارج مقام معظم رهبرى - که در آن بسیارى از فضلا شرکت کرده و همگى به وزانت علمى آن شهادت مى‌دهند دلیل بر بنیه علمى نیرومند و ملکه اجتهاد ایشان است . این توان علمى سابق بر رهبرى و حتى ریاست جمهورى ایشان است نه اینکه ایشان پس از رهبرى ، درس خوانده و به این رتبه از دانش رسیده باشند .
{J دو . صلاحیت اخلاقى ( عدالت و تقواى لازم ) J}
صلاحیت اخلاقى مقام معظم رهبرى نیز از امورى است که در رفتار و عملکردهاى فردى و اجتماعى ایشان - از زمان کودکى ، جوانى و مبارزات سیاسى و نیز مسؤولیت‌هاى متعددى که در بعد از انقلاب در شرایط حساس داشته‌اند به روشنى قابل اثبات بوده و تمام اشخاصى که از نزدیک با معظم‌له در ارتباطاند ، گواه بر این مدعا هستند .
{J سه . توانایى‌هاى شخصى J}
در بند سوم اصل یکصد و نهم « بینش صحیح سیاسى و اجتماعى ، تدبیر ، شجاعت ، مدیریت و قدرت کافى براى رهبرى » از جمله شرایط و صفات رهبر دانسته شده است .
یکم . مقصود از « بینش صحیح سیاسى و اجتماعى » آن است که رهبر ، آن چنان از مسائل و موضوعات و قضایاى سیاسى آگاه باشد که بر آن اساس ، هم قادر به اداره امور جامعه باشد و هم در جهت‌گیرى‌هاى ظریف بین‌المللى ، تصمیمات بجا ، شایسته و مفید به حال جامعه اتخاذ کند .
دوّم . « مدیریت و تدبیر » عبارت از مجموعه استعدادهایى است که در شرایط خاص ، در رهبرى بارز و ظاهر مى‌شود و او را در اجراى وظایف سنگین خود یارى مى‌کند . کشف این استعدادها از جمله مواردى است که در تعیین رهبر ، به یقین باید مورد توجه خاص قرار گیرد .
سوّم . « قدرت و شجاعت » نیز از جمله شرایطى است که یا از برجستگى‌هاى علمى و اخلاقى ناشى مى‌شود و یا آنکه در زمره استعدادهاى درونى رهبر به شمار مى‌رود . به هر حال مقام شامخ رهبرى چنین مراتبى را مى‌طلبد و به هنگام تعیین و انتخاب رهبرى ، باید به این موضوع توجه جدى داشت .
مقام معظم رهبرى تاکنون توانایى‌هاى فوق‌العاده‌اى در راستاى رهبرى و مدیریت جامعه - خصوصاً در مواقع بحرانى و سرنوشت‌ساز از خود بروز داده‌اند . از دیگر سو ایشان از بینش صحیح سیاسى و اجتماعى و قدرت و شجاعت بالایى برخوردار مى‌باشند . این مهم با مرورى بر پیشینه مدیریتى ایشان - در شوراى انقلاب ، دوران ریاست جمهورى ، سخت‌ترین شرایط ناشى از جنگ و محاصره‌هاى بین‌المللى ، بیش از یک دهه رهبرى نظام و با موفقیت بیرون آمدن از فراز و نشیب‌ها و مشکلات متعدد داخلى و بین‌المللى به خوبى قابل اثبات است .
آخرین مرحله‌اى که شایسته است مورد توجه قرار گیرد ، انتخاب قانونى ایشان از سوى خبرگان رهبرى است . این انگاره خود متأثر از دو عامل است که هر کدام به تنهایى ، مهم‌ترین دلیل بر شایستگى ایشان براى رهبرى نظام اسلامى است :
. 1 دارا بودن شرایط لازم براى رهبرى در حضرت آیت الله خامنه‌اى و احراز این شرایط از سوى خبرگان ، به عنوان بهترین و شایسته‌ترین فردى که قدرت و توانایى رهبرى نظام را دارد . این مسأله از سوى اکثریت قاطع اعضاى مجلس خبرگان تأیید شد .
. 2 تأکید امام خمینى ( ره ) بر شایستگى آیت‌الله خامنه‌اى براى رهبرى نظام حضرت امام در موارد متعددى به شایستگى ایشان تصریح کرده‌اند . حجت‌الاسلام و المسلمین هاشمى رفسنجانى در مجلس خبرگان رهبرى در سال 68 در حضور شاهدان این قضیه را نقل کرد : در قضایاى مهدى هاشمى همراه با آقایان خامنه‌اى ، موسوى اردبیلى و میرحسین موسوى خدمت امام راحل رسیدیم و سید احمد خمینى نیز حضور داشت . در آنجا به امام گفتیم : شما با اقدامات خود ما را درباره رهبرى آینده در بن‌بست قرار مى‌دهید . امام با اشاره به آقاى خامنه‌اى فرمود : « در میان شما کسى است که شایسته رهبرى است و شما در بن بست قرار نخواهید گرفت » . مرحوم حجت‌الاسلام سیداحمد خمینى نیز نقل نموده که امام راحل فرمود : « آقاى خامنه‌اى شایسته رهبرى است » .

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.