هسته هستى در آیینه آیات ۱۳۹۳/۱۲/۲۰ - ۱۳ بازدید


در قرآن مجید، آیات فراوانى وجود دارد که به طور مستقیم به پیامبر اسلام صلى اللّه علیه وآله فرمان داده است. دقت در این گونه آیات، انتظار خداوند متعال از محبوب ترین بندگانش را مشخص مى کند و انگیزه انسان را در پاى بندى و پایدارى بر سنت و سیره پیامبر صلى اللّه علیه وآله، دو چندان مى کند. این خطاب ها را با هم مى خوانیم...

Ahlbeit01_0.jpg




صالح قنادى

در قرآن
مجید، آیات فراوانى وجود دارد که به طور مستقیم به پیامبر اسلام
صلى اللّه علیه وآله فرمان داده است. دقت در این گونه آیات، انتظار خداوند متعال از
محبوب ترین بندگانش را مشخص مى کند و انگیزه انسان را در پاى بندى و پایدارى بر سنت
و سیره پیامبر صلى اللّه علیه وآله، دو چندان مى کند. این خطاب ها را با هم
مى خوانیم:

۱.
خطاب هاى
مسئولیت آفرین
«اقرأ باسم ربک الذى خلق؛ بخوان به نام پروردگارت که آفرید».[۱]
اولین فرمان خداوند به شخص پیامبر صلى الله علیه وآله، با دستور «بخوان» آغاز شد و
این، نشان از آن دارد که رهبر آسمانى، قبل از تبلیغ و ابلاغ به دیگران، خود پیش قدم
در «خواندن» مى باشد و قبل از دستور به دیگران، خود دستورپذیر است. خواندن نیز به
نام «پروردگار» است که جهت و هدف رشد و پرروش را نشان مى دهد و در ادامه آیه، به
آفرینندگى خداوند و آفرینش انسان اشاره شده است و حکایت از آن دارد که برکات وجودى
پیامبر صلى الله علیه وآله، همه آفرینش و انسان ها را فرا مى گیرد؛ چنان که در نهج
البلاغه درباره رعایت حقوق همه انسان ها چنین مى خوانیم: «مردمان دو گروهند؛ یا
برادر تو هستند در دین و یا همانند تو هستند در آفرینش».[۲]

۲.
خطاب هاى تبلیغى
برخى از آیات الهى که پیامبر صلى اللّه علیه وآله را مورد خطاب قرار داده اند، جنبه
ابلاغ و تبلیغ به مردمان را نیز دارند؛ مانند آیاتى که با کلمه «قل» یا کلمات «یا
ایها الرسول» آغاز شده اند. این گونه فرمان ها نیز بیان گر آن است که اولین گوینده
و عمل کننده به دستورات الهى، شخص پیامبر صلى اللّه علیه وآله است؛ مانند «قل هو
الله احد» که شهادت و گواهى به وحدانیت خداوند، قبل از هر کس، از سوى پیامبر
صلى اللّه علیه وآله، اظهار شده است.

این
گونه خطاب ها، بر قاطعیت پیامبر صلى اللّه علیه وآله در هنگام تبلیغ و رویارویى با
مخالفان، تأکید دارد؛ چنان که درباره شأن نزول سوره «کافرون» آمده است: گروهى از
سران مشرک، مانند «ولید بن مغیره» به دشمنى و مخالفت شدید پرداختند؛ اما پیامبر
صلى اللّه علیه وآله در برابر هرگونه تهدید و تطمیع دشمنان، با قاطعیت ایستادگى کرد
و بر هر گونه کوتاه آمدن در برابر ارزش ها، خط بطلان کشید. همچنین هنگامى که به
انتقال دهنده پیام گفته مى شود: «بگو»، به طور معمول، کلمه «بگو» را تکرار
نمى کنند؛ اما در آیات قرآن، کلمه «قل» از زبان پیامبر صلى اللّه علیه وآله نیز
بیان شده است و این، نشان دهنده کمال امانت دارى در ابلاغ وحى است؛ یعنى هر چه از
سوى خدا به وى نازل شده، بدون هیچ گونه اضافه و کاستى، به مردم، منتقل شده است؛ حتى
کلمه «قل».

۳.
خطاب هاى عتاب گونه و تهدیدآمیز
برخى از آیات الهى، بیان گر خطاب هاى عتاب گونه و کلمات تهدیدآمیز به شخص پیامبرصلى
اللّه و علیه و آله مى باشند؛ مانند این آیه: «و اگر او پاره اى گفته ها بر ما بسته
بود، دست راستش را سخت مى گرفتیم؛ سپس رگ قلبش را پاره مى کردیم».[۳]
از این گونه آیات، به خوبى استفاده مى شود که خداوند متعال، حتى با محبوب ترین
بندگانش، در صورت انجام خطا، با تندى رفتار مى کند و هر کس مسئولیتش بیشتر باشد،
انتظار از او نیز بیشتر است و از این نکته که پیامبر صلى اللّه علیه وآله گرفتار
مؤاخذه الهى نشده، به خوبى آشکار مى شود که وى به طور کامل به وظایف و مسئولیت هاى
خویش عمل کرده است و بلکه بیش از حد انتظار، براى هدایت مردم، دل سوزى و تلاش کرده
است؛ تا آن جا که خداوند فرمود: «قرآن را بر تو نازل نکردیم؛ تا به رنج افتى؛ جز
این که براى هر که مى ترسد، پندى باشد».[۴]

۴.
خطاب هاى تکلیفى
برخى از آیات الهى، بیان گر خطاب هاى تکلیفى به پیامبر صلى اللّه علیه وآله
مى باشند؛ چنان که در قرآن مجید، چنین مى خوانیم: «اى جامه به خویشتن فرو پیچیده!
به پا خیز شب را؛ مگر اندکى؛ نیمى از شب یا اندکى از آن را بکاه یا بر آن [نصف ]
بیفزاى و قرآن را شمرده شمرده، بخوان».[۵]
از این گونه آیات، به خوبى استفاده مى شود که رهبران آسمانى، نه تنها مانند دیگر
بندگان، موظف به اطاعت از فرمان هاى الهى هستند، بلکه در انجام مسؤلیت ها و
عبادت ها، «پیشتر» و «بیشتر» از دیگران اقدام مى کنند؛ مانند اهتمام و انس فراوان
پیامبر صلى اللّه علیه وآله نسبت به تلاوت قرآن در طول شبانه روز و خلوت با خداى
خویش.[۶]








[۱]
علق، آیه ۱.





[۲]
عهدنامه مالک
اشتر.





[۳]
حاقه، آیه ۴۶.





[۴]
طه، آیه ۱ و ۲.





[۵]
مزمل، آیات ۱-
۴.





[۶]
نهاد نمایندگى
مقام معظم رهبرى در دانشگاه ها (معاونت آموزشى و پژوهشى استادان و دروس
معارف اسلامى)، ویژه نامه پرسمان، ۲۳جلد، مؤسسه فرهنگى و هنرى ابناء الرسول
(ص) - تهران، چاپ: اول، ۱۳۹۲.


(به نقل از: نرم افزار گلشن فرهنگ و معرفت، ویژه نامه پرسمان،
شماره ۲۱)


ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.