وقایع کربلا در منابع متقدم ۱۳۹۵/۰۳/۲۰ - ۳۲۰ بازدید

سلام
وقایع کربلا را در کدام کتاب تاریخی(قرون ابتدایی) به طور کامل می توان خواند و استناد کرد؟

در میان مقتل های اصیل موجود که می توان با اعتماد کلی بر آنها به بررسی رویداد کربلا پرداخت، پنج مورد وجود دارد که قابل توجه است. این پنج مورد مربوط به قرن دوم تا چهارم هجری به بعد است.[۱] این پنج منبع عبارتند از: مقتل الحسین(علیه السلام)ابومخنف، ابن سعد، بلاذری، دینوری و ابن اعثم. در این میان آنچه طبری و شیخ مفید در الارشاد و ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبیین آورده اند، تقریبا برگرفته از ابومخنف است; همین طور آنچه خوارزمی در مقتل الحسین(علیه السلام)آورده، به طور عمده برگرفته از فتوح ابن اعثم است.اشاره به این نکته نیز لازم است که: چندین مقتل کهن وجود داشته که در دست نویسندگان قدیمی از جمله پنج منبع مورد اشاره بوده است اما امروزه خبری از آنها در دست نیست. از آن جمله مقتل الحسین (علیه السلام) محمد بن عمر واقدی (م ۲۰۷ یا ۲۰۹) است که ابن ندیم و یاقوت حموی از آن یاد کرده اند.[۳] کتاب دیگر با عنوان مقتل الحسین(علیه السلام) از ابوعبیدة معمر بن مُثنّی (م ۲۰۹) است که کتابی با این عنوان داشته و در دست سیدابن طاووس (م۶۶۴) بوده است.[۴] کتاب دیگر با عنوان مقتل الحسین(علیه السلام) از نصر بن مزاحم منقری (م ۲۱۲) صاحب کتاب وقعة صفین است. ابن ندیم و نجاشی از این کتاب یاد کرده اند.[۵] ابوعبید قاسم بن سلام هروی (م ۲۲۴) هم کتابی با عنوان مقتل الحسین(علیه السلام) داشته است.[۶] ابوالحسن علی بن محمد مدائنی (م ۲۲۴ ـ ۲۲۵) کتابی با عنوان مقتل الحسین(علیه السلام)داشته است که ابن شهرآشوب از آن یاد کرده است.[۷] عبدالله بن محمد معروف به ابن ابی الدنیا (م ۲۸۱) نویسنده آثار متعدد از جمله مقتل علی بن ابی طالب (علیه السلام) که به چاپ رسیده، کتابی با عنوان مقتل الحسین(علیه السلام) داشته است.[۸] یعقوبی که در کتاب تاریخ خود صفحات اندکی به جریان عاشورا اختصاص داده، کتابی مستقل با عنوان مقتل الحسین (علیه السلام) داشته است.[۹] ابوعبدالله محمد بن زکریا الغلابی (م ۲۹۸) که کتاب الجمل وی یافت شده و به چاپ رسیده، کتابی با عنوان مقتل الحسین (علیه السلام) داشته است.[۱۰] ابوالقاسم عبدالله بن محمد بن شاهنشاه بغوی بغدادی (م ۳۱۷) کتابی با عنوان مقتل الحسین(علیه السلام) داشته است.[۱۱]
پی نوشت: ------------------------
[۱] . به عقیده ما آنچه در قرون بعد نگاشته شده، نمی توانند به عنوان منبع و مأخذ «اولیه» به حساب آیند. لازم به ذکر است مطالبی که در این پنج مأخذ نیز وجود دارند نیاز به بررسی و نقد دارند و اینگونه نیست که تمامی آن ها را بتوان بدون تحقیق پذیرفت.
[۳] . الفهرست، ص ۱۱۱; معجم الادباء، ج ۷، ص ۵۸; أهل البیت فی المکتبة العربیة، ص ۵۳۲، ش ۶۹۱
[۴] . اهل البیت فی المکتبة العربیة، ص ۵۳۳، ش ۶۹۲
[۵] . رجال النجاشی، ش ۱۱۴۸; الفهرست ابن ندیم، ص ۱۰۶، اهل البیت فی المکتبة العربیه، ص ۵۳۴، ش ۶۹۳
[۶] . سیر اعلام النبلاء، ج ۱۹، ص ۳۰۶، اهل البیت فی المکتبة العربیه، ص ۵۳۵، ش ۶۹۴
[۷] . معالم العلماء، ش ۴۸۶، اهل البیت فی المکتبة العربیه، ص ۵۳۵، ش ۶۹۵
[۸] . سیر اعلام النبلاء، ج ۱۳، ص ۴۰۳; اهل البیت فی المکتبة العربیة، ص ۵۳۶، ش ۶۹۶
[۹] . اهل البیت فی المکتبة العربیه، ص ۵۳۷، ش ۶۹۷
[۱۰] . الفهرست ابن ندیم، ص ۱۲۱; رجال النجاشی، ش ۹۳۶; اهل البیت فی المکتبة العربیه، ص ۵۳۸، ش ۶۹۸
[۱۱] . کشف الظنون، ج ۲، ص ۱۷۹۴; اهل البیت فی المکتبة العربیه، ص ۵۳۸، ش ۶۹۹. مرحوم طباطبائی از چند عنوان دیگر هم در همانجا، ص ۵۴۶ ـ ۵۴۷ یاد کرده است.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.