ویژگیهای مصحف امام علیّ(ع) ۱۳۹۲/۰۲/۰۱ - ۴۶۷ بازدید

قرآنی که توسط مولا جمع آوری شد چه ویژگی هایی داشت و در چند روز تدوین شد؟

على(ع) که بزرگ ترین شخصیت پس از پیامبر اکرم(ص) و در همه صحنه ها پیشتاز و پیشگام بود و از آغاز نزول وحى سایه به سایه در خدمت پیامبر(ص) کتابت وحى را نیز به طور مداوم بر عهده داشت، در واپسین روزهاى حیات پربرکت رسول گرامى اسلام، از جانب آن حضرت مامور به جمع آورى قرآن گردید.   پس از رحلت پیغمبر اکرم، على(ع) که به نص قطعى و تصدیق پیامبر اکرم(ص) از همه مردم به قرآن مجید آشناتر بود، طبق برخی روایات در خانه خود به انزوا پرداخته، قرآن مجید را به ترتیب نزول در یک مصحف جمع فرمود و هنوز شش ماه از رحلت نگذشته بود که فراغت یافت و مصحفى را که نوشته بود به شترى بار کرده نزد مردم آورد و به آنان نشان داد (1) .
 
ویژگى هاى مصحف على(ع)
مصحفى را که امام على بن ابى طالب(ع) جمع آورى نمود، نسبت به دیگر مصاحفى که قبلا وجود داشت و یا بعدا به وجود آمد از امتیازات فراوانى برخوردار بود. برخى از آنها بدین قرار است:
1. ترتیب سوره ها به همان ترتیب نزول، تنظیم گشته بود. سیوطى در الاتقان ضمن بیان این مطلب مى گوید: «اولین سوره، إقرا، سپس مدّثر، سپس نون، بعد از آن مزّمّل و به همین ترتیب، تبّت، تکویر و... تنظیم شده بودند.»
شیخ مفید نیز در مسایل سرویه، تالیف قرآن امام على بن ابى طالب(ع) را به همان ترتیب نزول مى داند که سوره مکى بر مدنى و آیه منسوخ بر ناسخ مقدم بوده و هرچیز در جاى خویش قرار داده شده است (2) .
2. قراءت مصحف امام على بن ابى طالب(ع) دقیقا مطابق با قراءت پیامبر(ص) بوده است.
3. این مصحف مشتمل بر اسباب نزول آیات، مکان نزول آیات و نیز اشخاصى که در شأن آنها آیات نازل گشته اند، بوده است.
4. جوانب کلى آیات به گونه اى که آیه، محدود و مختص به زمان یا مکان یا شخص خاصى نگردد، در این مصحف روشن شده است (3) .
 
سرنوشت مصحف على بن ابى طالب(ع)
در روایات شیعه آمده است:
على بن ابى طالب(ع) پس از جمع آورى قرآن، آن را نزد مردم که در مسجد جمع بودند آورد و پس از آن که قرآن را در میان آنان قرار داد، چنین فرمود: پیامبر فرمود: من در میان شما چیزى را به جاى مى گذارم که اگر به آن تمسک نمایید هرگز گمراه نگردید; کتاب خدا و عترت (اهل بیت) من. آن گاه على(ع) خطاب به آنان گفت: «این کتاب است و من هم عترتم.» در این هنگام شخصى برخاست و گفت: اگر نزد تو قرآنى است، پیش ما نیز قرآنى همانند اوست. ما را نیازى به کتاب و عترت نیست. آن حضرت پس از آن که حجت را بر آنان تمام کرد کتاب را برداشت و برگشت (4) .
در مورد سرنوشت این مصحف، بعضى بر این عقیده اند که به عنوان میراثى نزد امامان است و از امامى به امام دیگر مى رسد.
در روایتى طلحه از على(ع) در مورد مصحفش و این که پس از خود به چه کسى آن را واگذار مى کند، سؤال مى نماید. على(ع) مى گوید: مصحف خود را به همان کسى که پیامبر به من دستور داده مى دهم، به فرزندم حسن که پس از من وصى من و از همه به من اولى است. فرزندم حسن مصحف را به فرزند دیگرم حسین مى دهد و پس از او در دست فرزندان حسین(ع) یکى پس از دیگرى قرار خواهد گرفت... (5) .
و اما قرآن ها یا نسخه هایى از قرآن که منسوب به على بن ابى طالب(ع) است و در بعضى از موزه ها و کتابخانه ها موجود است، به عقیده برخى از محققان نمى توانند از نظر تاریخى و شواهد و قراین، متعلق به آن حضرت باشند (6) .
پاورقی:
1. قرآن در اسلام، ص 191.
2. بحار الانوار، ج 89، ص 74.
3. ر.ک: التمهید، ج 1، ص 228 و 29.
4. بحار الانوار، ج 89، ص 40 و 52.
5. همان، ص 42.
6. ر.ک: سید محمد باقر حجتى، تاریخ قرآن، ص 413-418.
* ر. ک: جوان آراسته، حسین، درسنامه علوم قرآنی(سطح 2)، بخش چهارم: تاریخ قرآن (3)، تدوین قرآن.
  
 

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.