پاسخ به بی احترامی ۱۳۸۶/۰۶/۱۲ - ۳۶۹۳۵ بازدید

برخی دوستانم مرا زیاد مسخره می کنند به خصوص از نظر ظاهری و یا رفتاری. من هیچ وقت چیزی به آنان نمی گویم ولی شدیدا از نظر روحی ضربه می خورم. آیا جواب دندان شکن بدهم؟ چگونه جواب دهم که از نظر دینی اشکال نداشته باشد؟ چون روحیه حساسی دارم.

برای مقابله با این پدیده، راه های مختلفی وجود دارد. عده ای سعی می کنند همان رفتار را به خاطر مقابله به مثل با طرف بکنند. یعنی همانطور که او تمسخر یا توهین می کند ما هم او را مسخره و توهین کنیم. این روش مناسب نیست، زیرا ما همان کار را کرده ایم که از نظر وجدان و اخلاق مردود می دانیم و به خاطر آن ناراحت شده ایم، علاوه بر این که کینه و تفرقه را بین افراد افزایش می دهد و ما را به جدلی طولانی و بی فایده و ناراحت کننده می کشاند.
روش دوم آن است که در برابر آنها سکوت کنیم. گرچه سکوت در بعضی از مواقع مفید است ولی اکثرا نتیجه مطلوبی ندارد، اضافه بر این که کار مشکلی است واکثر افراد نمی توانند در برابر تحقیر دیگران سکوت کنند و آن را تحمل کنند.
راه سوم که به نظر ما راه درست است، آن است که برخورد سازنده داشته باشیم و از برخوردهای تخریب کننده بپرهیزیم. ابتدا به چند برخورد تخریب کننده اشاره می کنیم. در هنگام مشاجره با افراد از کارهای زیر بپرهیزید:
- اصرار بر این که حق با شماست و طرف دیگر اشتباه می کند.
- سرزنش کردن طرف مقابل به صرف این که مطابق میل شما کار نمی کند.
- حالت عصبی و اندوه خود را انکار کنید در حالی که وضع ظاهر شما خلاف آن را نشان می دهد.
- غیرمستقیم و با سکوت یا طعنه یا درب اتاق را به هم کوبیدن و از این قبیل کارها، ناراحتی خود را نشان دهید.
- تقصیرها را به گردن طرف مقابل بیندازید.
- حالت تدافعی داشته باشید و ادعا کنید تمام کارهای شما درست است و برای تمام کارهایتان دلیلی بتراشید.
- هنگام انتقاد طرف مقابل، احساسات او را نادیده گرفتن و از او انتقاد کردن.
- به جای توجه به مسأله پیش آمده از بی عدالتی های گذشته حرف بزنید.
اینگونه رفتارها هنگام مواجهه با پرخاشگری دیگران نه تنها کمکی به حل مسأله نمی کند بلکه آن را شدیدتر و عمیق تر می کند.

برخورد سازنده با افراد خشمگین یا ناراحت:


برای این که بتوانیم به طور کلی با دیگران ارتباط صمیمانه داشته باشیم و خصوصا با افراد عصبانی کنار بیاییم باید از روش ها و مهارت های زیر استفاده کنیم:
1. روش خلع سلاح: باید سعی کنیم در سخنان طرف مقابل حقیقتی پیدا کنیم و آن را تأیید کنیم. حتی اگر تمام سخنان او را غیر منطقی می دانیم. این روش تأثیر آرام بخشی عجیبی دارد. با این کار احساس فرد مقابل نسبت به ما تغییر می کند و آمادگی پذیرش حرف های ما را پیدا می کند. زیرا احساس می کند که ما فرد منطقی و معقول هستیم، اما اگر ما تمام سخنان طرف مقابل را محکوم کنیم و حالت تدافعی بر خود بگیریم به جدلی بی فایده تن داده ایم.
2. همدلی: هنگام بحث و مشاجره باید یک لحظه خود را به جای دیگران بگذارید و از دریچه چشم آنها نگاه و احساس کنید. برای این کار سخن طرف مقابل را تکرار کنید تا بداند منظور او را دریافته اید. می توانید عبارت خود را اینگونه شروع کنید: «مثل این که منظورت این است که...» یا «به نظر می رسد می خواهی بگویی که...».
3. پرس و جو: با طرح چند سؤال و با پرس و جو از اندیشه و احساس طرف مقابل خود آگاه شوید. همان طور که در شماره 3 و 4 برخوردهای تخریب گر بیان شد، بسیاری از افراد از بیان مستقیم احساسات و افکار خود طفره می روند و برای آنها ابراز خشم دشوار است و هیچگاه منظور خود را مستقیما بیان نمی کنند. یکی از روش هایی که افراد برای ابراز احساسات و ناراحتی خود نشان می دهند طعنه زدن، تمسخر کردن، تحقیر کردن، اخم کردن و مانند آن است.
شما هرگاه دیدید کسی از این روش استفاده می کند، بگردید تا علت اصلی ناراحتی او را بیابید. بسیاری از مواقع وقتی به فرد بفهمانید که از احساس ناراحتی او نسبت به خودتان آگاهید، یا در پاره ای از مواقع به او حق می دهید، او هم از روش خود دست می کشد و دست از تمسخر یا طعنه بر می دارد. به طور کلی اگر افراد در ابراز احساسات ناراحت کننده آزاد باشند و خیلی راحت آن را با دیگران مطرح کنند، هرگز از راه غیر مستقیم مثل تمسخر، طعنه یا تحقیر و کارهای دیگر برای نشان دادن ناراحتی خود استفاده نمی کنند.
4. بیان احساسات خود به طور ساده: اگر در برخورد با سخنان طرف مقابل توهین یا تمسخری نسبت به خود مشاهده کردید، سکوت نکنید یا غیر مستقیم ناراحتی خود را نشان ندهید بلکه به طور ساده آن را بیان کنید. بهتر است آن را با عبارت «من احساس می کنم» بیان کنید. مثلا بگویید: «احساس می کنم تحقیر شده ام، من هم عصبانی هستم، دلگیر شده ام». اما هرگز نگویید: «تو اشتباه می کنی، تو مرا عصبانی کرده ای».
5. نوازش: یکی از علل اصلی ناراحتی افراد و خصوصا اعضای خانواده مثل پدر ومادر آن است که احساس می کنند توجه و احترام کافی را از ما دریافت نکرده اند. به طور کلی همه ما به نوازش و محبت دیگران نیازمندیم و دوست داریم دیگران قدردان ما باشند. اگر این نیاز در ما تأمین نشود، ناراحت و عصبانی می شویم. یکی از روش های کارآمد در هنگام بروز مشاجره یا مورد طعنه و تمسخر دیگران قرار گرفتن آن است که در خلال بحث، آنها را نوازش کنیم و به آنها بفهمانیم که دوستشان داریم و به ایشان احترام می گذاریم. این طرز برخورد سبب می شود آنها از ما احساس بهتری پیدا کنند و ترسشان بریزد. مثلا به مادرتان بگویید: به شدت عصبانی هستم اما احترام شما را حفظ می کنم و دوست ندارم از من ناراحت باشید یا مثلا به کسی که از شما انتقاد کرده بگویید: خیلی متأسفم که این طور شد (خلع سلاح) من هم جای شما بودم ناراحت می شدم (همدلی کردن) شما برایم مهم هستید و مایلم از کارم راضی باشید (نوازش).
اینها روش هایی است که روان شناسان برای انسان در برخورد و ایجاد رابطه دوستانه با افراد دیگر، پیشنهاد می کنند. گرچه این نامه گنجایش کافی برای توضیح روش های فوق ندارد، ولی ما تنها راه موفقیت را در همین می دانیم. زیرا بسیاری از برخوردهایی که دیگران با ما می کنند و این که در ایجاد ارتباط با ما مشکل دارند در اثر رعایت نکردن این نکات به ظاهر ساده است ما نیز به جای این که دنبال راه حل اصلی مشکل باشیم، مایلیم همیشه تقصیر را به گردن دیگران بیندازیم و خود را در نقش یک قربانی ببینیم که دیگران با ما به انصاف رفتار نکرده اند. مطالعه کتاب «از حال بد به حال خوب» ترجمه مهدی قراچه داغی» را به شما پیشنهاد می کنیم.
روشی که امامان معصوم(ع) در این موارد داشته اند و آن را تحت عناوینی چون حلم، انصاف، تواضع، ادب، فرو بردن خشم، حفظ احترام دیگران، دوری از مباحثه و جدل، کینه نداشتن، زیبا سخن گفتن و از سخنان دو پهلو دوری کردن و مواظب وسوسه های شیطان بودن مطرح کرده اند، حاکی از این واقعیت است که هیچ گاه در برخوردهایشان کسی را تحقیر نکرده اند، در عین این که با شجاعت و صراحت حرف خود را زده اند و ذره ای هم از بیا ن حق فروگذار نکرده اند. حتی دشمنان و کینه توزان نیز هنگام بحث با امامان(ع) تسلیم اخلاق کریمانه آنان شده اند و دست از کینه توزی برداشته اند.
سخن آخر این که در مورد خصوصی صحبت کردن با پدر و مادر، دستورات فوق تأکید بیشتری پیدا می کند. به حدی که آیات و روایات صریحا بد حرف زدن، بلند سخن گفتن، روترش کردن و بد نگاه کردن به والدین را از گناهان کبیره شمرده اند و از مؤمنان خواسته اند در مقابل ظلم و ستم و اذیت آنها هم رفتاری مؤدبانه و نیک داشته باشند و هیچ گاه در صدد مقابله به مثل برنیایند.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

میهمان
سلام بر شما دانشگیان عزیز که همیشه به فکر ما هستین ، من از همه ی شما تشکر می کنم . من فقط از شما یک سوال دارم این است که بعضی افراد من را به صورت عمد من را مسخره می کنند و اصلا خشمگین نیستند بهترین راه برخورد با این افراد چیست ؟اگر زحمتی نیست ، ممنون
پرسمان
سلام علیکم، پرسشگر گرامی ، در مورد رفتار مسخره کنندگان با شما باید بدانید، وقتی کسی غیبت یا مسخره می‌کند یا به شخصی تهمت می زند از چند حال خارج نیست ؛
- یا نسبت به وی حسادت دارد یا بغض و کینه آنها در دلش می باشد یا اینکه متکبر است و... . به هر حال این رفتار زشت و بدی است که در مورد شما انجام گرفته است و شما به عنوان یک مسلمان که کتاب راهنمایش، قرآن شریف و الگوی رفتاریش سیره اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) است وظیفه ای دارید، آنهم دفع بدی با خوبی است.
اینجاست که طوفانی در وجودشان برپا می شود؛ وجدانشان تحت فشار شدیدی قرار می گیرد و بیدار می گردد، انقلابی در درون جانشان صورت می گیرد، شرمنده می شوند، احساس حقارت می کنند و برای طرف مقابل، عظمت قائل می شوند. اینجاست که کینه ها و عداوتها، با طوفانی از درون جان، برخاسته و جای آنرا محبت و صمیمیت می گیرد. (تفسیر نمونه / ج ۲۰ / ص ۲۸۰ و ۲۸۱)
روش و سیره پیامبر اکرم و ائمه معصومین (علیهم السلام) نیز چنین بوده و حتی در اکثر موارد، با کفار و دشمنان اسلام – در خارج از میدان جنگ و جهاد – مهر عطوفت نشان می دادند.
داستان کافری که هر روزبر سر راه پیامبر (صل الله علیه و آله) می رفت و بر سر مبارک ایشان شکمبه گوسفند و خاکستر می ریخت، زبانزد دوستان و دشمنان اسلام قرار گرفت. قضیه امام حسن مجتبی (علیه السلام) با عربی که به ایشان ناسزا گفت و پس از سکوتش حضرت به آنها فرمود (مضمون کلام حضرت این بود که ) : اگر گرسنه ای، برهنه ای، جا و مکان نداری و...ما به تو غذا و پوشاک و مسکن می دهیم و... آن عرب فحاش به دست و پای امام افتاد و ... . البته لازم به ذکر است که اگر این عمل ما باعث سوء استفاده طرف مقابل گردد، از روش دیگری باید استفاده کنیم.
پس شما پرسشگر عزیز بهتر است:
۱- اگر آنها از دوستانتان هستند، اولین کاری که می کنید این باشد که، زشتی عملی که آنها انجام داده را به رویشان نیاورید بلکه با تعریف از آنها نزد دیگران، محبت خویش را به ایشان برسانید و در عوض ظلمی که به شما شده، خوبیشان را نزد دیگران بیان و از آنها تعریف کنید. به احتمال زیاد، وقتی شما صبورانه به این کار خود ادامه دهید و با رفتار مهربانانه و دوستانه‌ای برخورد کنید، از کار خویش شرمگین شده و در نحوه رفتار با شما تجدید نظر خواهند کرد و چه بسا به فرموده قرآن کریم تبدیل به دوستی صمیمی برای شما گردند.
۲- در صورتی که این روش، موثر واقع نشد – که بسیار کم اتفاق میافتد – بهتر است نزد آنها بروید و به صورت چهره به چهره، و با آرامش و مهربانی از آنها سوال کنید که آیا بهتر نیست اگر عیبی در شما می‌بینند آن را به خودتان بگویند؟ و اگر نیست، چرا نزد دیگران استهزا می‌کنند؟ اگر به همین صورت که عرض شد رفتار کنید به احتمال زیاد، آنها شرمنده خواهند شد و از شما عذر خواهی خواهند کرد، یا نهایتا به توجیه می پردازند، که همین نیز نشانه پشیمانی است.
۳- در پایان نیز چه به توافق رسیدید چه نه، به آنها بگویید که شما را بخشیدم و دوست دارم ارتباط بهتری با شما داشته باشم. (البته اگر آنها ویژگی‌های دوست خوب را دارند وگرنه به آرامی و در طول زمان، از آنها جدا شوید. معیارهای دوست خوب را نیز می‌توانید از ما بخواهید.)
۴- بهترین روش رفتار با دیگران و جلب محبت را مى توان از کلام رسول اکرم(ص) آموخت که فرمود: «هیچ یک از شما مؤمن نیست مگر اینکه براى دیگری آن را بخواهد که براى خود مى خواهد» (بحارالانوار، ج ۷۱، ص ۲۳۴) بنابراین اگر روشى را دوست دارید که مردم آنگونه با شما رفتار کنند، به همان روش با دیگران برخورد کنید. هر چه را براى دیگران پیشنهاد مى کنید همان بهترین روش است و شما نیز بر اساس آن با آنان رفتار کنید. زیرا انسان جز انتظار خوش رفتارى از مردم ندارد، کمترین اهانتى را از سوى آنان نمى پذیرد راضى نیست که کسى به آنها تهمت زند، و نمى پسندد که کسى از معایب آنها پیش دیگران سخن بگوید هر چند آن عیوب را واقعا داشته باشد.
۵ـ اگر خواستید شخصى را نسبت به موضوعى متقاعد سازید سعى نکنید پیرامون آنچه شما مى خواهید با آنها به جر و بحث بپردازید بلکه آن حال از خواسته خود کوتاه بیایید و خواسته آنها را در نظر بگیرید آنگاه نظر خودتان را مطرح کنید.
۶ـ در روابط اجتماعى با دیگران سعى کنید از انتقاد، سرزنش و گلایه خوددارى کنید.
۷ـ سعى کنید نکات مثبت در رفتار و شخصیت دیگران را شناسایى کرده و آنها را به خاطر آن ویژگی ها و رفتارها، تحسین صادقانه داشته باشید نه آنکه روى نکات منفى وى انگشت گذاشته آنها را مذمت کنید.
۸ـ سعى کنید شنونده خوبى براى دیگران باشید و دیگران را تشویق کنید درباره خود با شما حرف بزنند.
۹ـ به دیگران احترام بگذارید و کارى کنید که احساس کنند مهم و با ارزش هستند و این کار را صمیمانه انجام دهید.
۱۰ـ در برخورد با دیگران با چهره اى گشاده و لبخند سخن را آغاز کنید.
۱۱ـ به جاى اینکه مستقیما به دیگران دستور دهید کارى براى شما انجام دهند، خواسته خویش را به شکل سؤال طرح کنید و به طور غیرمستقیم از آنها بخواهید خواسته تان را عملى کنند.
۱۲ـ اگر دیگران کارى براى شما انجام دادند، آنها را به هر طریقى که ممکن است خوشحال کنید و از آنها تشکر و قدردانى کنید.
۱۳- هر چند اصول کلی معاشرت یکسان است ولی ویژگی های شخصیتی و حقوقی دیگران متفاوت است و باید متناسب با آن سطح، رفتار مناسب داشت.
۱۴- گاهی انسان بخاطر عدم رعایت حد و حدود شوخی و جدی و یا همه امور را به شوخی گرفته و یا حداقل در ظاهر و در ابتدای امر جدی نگرفتن موضوع و رفتار شوخ طبعی فرد، ممکن است باعث آن شود که دیگران تصویر جدی از فرد نداشته باشند و بی مهابا او را مسخره کنند و به خود اجازه دهند هرگونه که می‌خواهند با شخصیت آنها بازی کنند. بنابراین توصیه می شود با رعایت حدود شوخی و جدی خود را از این اتهام خارج کنید.
۱۵- از ارادتهای بی جا نیز خودداری کنید زیرا اگر این نوع ارادتها از محدوده خود خارج شود، خود متهم به چاپلوسی می شود و به قصد و نیت پاک و صحیح وی نیز در موارد خدمت رسانی و کمک به دیگران نیز مخدوش می شود.
۱۶- عصبانی و پرخاشگر نشوید زیرا باعث عکس العمل منفی در طرف مقابل و تخریب شخصیت در نگاه دیگران می شود.
۱۷- سکوت و تحمل بیجا نداشته باشید و روحیه سلطه پذیری را از خود دور کنید زیرا نه تنها خودتان دچار رنجش درونی می شوید بلکه طرف مقابل را نسبت به رفتارش جسورتر می کنید.
۱۸- برای رسیدن به موفقت نهایی، صبور باشید، توکل داشته باشید و یاد ائمه (علیهم السلام) و توسل به ایشان را از یاد نبرید.
۱۹- به این آیه توجه کنید: «وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً (فرقان۶۳) و بندگان (واقعى خداى) رحمان کسانى اند که بر (روى) زمین با آرامش و فروتنى راه مى روند، و چون نادانان آنها را (به گفتار ناروا) طرف خطاب قرار دهند آنها سلام (سخنى مسالمت آمیز و دور از خشونت) گویند.»از جمله ویژگی‌های بندگان خاص خدا نداشتن کبر و غرور و خودخواهى است که در تمام اعمال انسان و حتى در کیفیت راه رفتن او آشکار مى شود زیرا ملکات اخلاقى همیشه خود را در لابلاى اعمال و گفتار و حرکات انسان نشان مى دهند، تا آنجا که از چگونگى راه رفتن یک انسان مى توان با دقت و موشکافى به قسمت قابل توجهى از اخلاق او پى برد.
در ادامه آیه دومین وصف آنها را، حلم و بردبارى بیان می‌کند؛ چنان که قرآن در ادامه همین آیه مى گوید:« و هنگامى که جاهلان آنها را مورد خطاب قرار مى دهند و به جهل و جدال و سخنان زشت مى پردازند در پاسخ آنها سلام مى گویند»
سلامى که نشانه بى اعتنایى توأم با بزرگوارى است، نه ناشى از ضعف، سلامى که دلیل عدم مقابله به مثل در برابر جاهلان و سبک مغزان است، سلام وداع گفتن با سخنان بى رویه آنها است، نه سلام تحیت که نشانه محبت و پیوند دوستى است، خلاصه سلامى که نشانه حلم و بردبارى و بزرگوارى است. این دستور نورانی راه روشنی در برخورد را این گونه افراد برای ما ترسیم می‌کند.
دوست عزیز، امیرمؤمنان در سخنى نورانى مى فرمایند: «مَنْ اَصْلحَ سَریرتَه اصلحَ الله علانیتَه، و مَن عَمِلَ لِدینه کفاهُ اللّه ُ اَمَر دُنیاهُ و مَن احسَنَ فیما بینَهُ و بین اللّه ِ کفاهُ الله ما بینَهُ و بین الناس؛ آن کس که درون خود را اصلاح کند، خدا ظاهر [و شخصیت] آنها را نیکو می‌فرماید، و آنکه به کار دینش پردازد، خدا کار دنیاى آنها را درست سازد، و آن که رابطه خود و خدا را اصلاح نماید، خدا نیز رابطه آنها و مردم را نیکو می‌نماید» (نهج البلاغه، حکمت ۸۹)
باز هم با ما سخن بگویید.

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.