نسخه آزمایشی

چرا گاهی دعا اجابت نمی شود؟ ۱۳۸۴/۱۰/۸ - ۱۴۵۰۶ بازدید

چرا گاهی دعا اجابت نمی شود؟


سوال: چرا گاهی
دعا می کنیم، ولی اجابت نمی شود ؟

 


پاسخ: گاهی این
سوال به ذهن انسان می رسد که اگر خداوند صدای ما را می شنود، به دعا و
درخواست ما

آگاه است، توانایی اجابت هم دارد و
خودش فرموده: از من بخواهید تا اجابت کنم.

(غافر ۶۰)

پس چرا برخی اوقات شاهد اجابت سریع دعاهای خود نیستیم؟



در پاسخ به این سوال


متذکر می شویم 


اولا



هیچ دعایی خالی از نوعی اجابت نیست، زیرا نوعی عبادت و


پرستش است و درهر عبادتی که با قصد قربت انجام می شود ؛ یعنی عبادت کننده تصمیم


دارد به خدای خود نزدیک شود و به کمالات ذات اقدس اله آراسته گردد، خالی از اثر


قربی نیست. بنابر این، همین که دعا و عبادت با خلوص نیت و شرایط لازم انجام می شود،


در همان 


لحظه به اجابت می رسد و اثر معنوی خود را بر روح و جان انسان می گذارد.



رسول گرامی اسلام فرمود: هنگامی که خداوند بخواهد نیازهای بنده اش را برآورد به او
اذن و توفیق دعا کردن می دهد.

(میزان الحکمه / حدیث ۵۵۸۳)

































آن یکى اللّه  مى گفتى شبى



تا که شیرین مى شد از ذکرش لبى



گفت شیطان: آخر اى بسیار گو



این همه اللّه  را لبیک کو ؟



مى نیاید یک جواب از پیش تخت



چند اللّه  مى زنى با روى سخت



او شکسته دل شد و بنهاد سر



دید در خواب او خَضِر اندر خَضَر



گفت: هین، از ذکر چون وامانده اى



چون پشیمانى، از آن کش خوانده اى ؟



گفت: لبیکم نمى آید جواب



زآن همى ترسم که باشم ردّ باب



گفت: آن اللّه  تو، لبیک ماست



وآن نیازو سوزو دردت پیک ماست




و با استمرار
این حالت است که آدمی به تدریج مظهر نورانیت و اسماء و صفات کمالیه حق تعالی شده،
به کمال و سعادت شایسته خود می رسد، خود دعا کردن، در حقیقت، درمان عطش قلب و تسکین
سوزش جان و و نیاز روح به عروج به عالم قدس اله است. امام صادق(ع)فرمود: شما را به
دعا سفارش می کنم. زیرا با هیچ عمل دیگری همچون دعا, به خدا نزدیک نمی شوید.

(کافی، ج۲، ۴۶۷).
 













رفت موسی آتشی آرد به دست



آتشی دید او که از آتش برست



بهرنان شخصی سوی نانوا دوید



دادجان چون حسن نانوا رابدید



 


و ثانیا در
صورت برقراری ارتباط صحیح و رعایت شرایط لازم که در ادامه بدان اشاره می شود،
خواسته های مادی و معنوی انسان نیز در معرض اجابت قرار خواهد گرفت. انشاءااله.
 


شرایط برقراری
ارتباط موثر با خداوند از طریق دعا و رسیدن به خواسته ها و نیازها:

استحضار دارید که
تمامی عبادات به خصوص دعا دارای چندین اثر عمومی و خصوصی است. آثار عمومی دعا،
معنویت، نورانیت، صفا و قربی است که در قلب و روح انسان ایجاد می شود و آثار خصوصی
آن تأثیرات معنوی و یا مادی خاص است که در اثر ارتباط موثر با خداوند حاصل می شود و
در روایات و سند دعاها ذکر شده است، مانند دعا برای رفع امراض، فقر، گرفتاری و
مانند آن.

قبل از بیان شرایط
متذکر می شویم دعا، اصولا یک عبادت و عمل ارتباطی قربی با خداوند است، بنابراین اگر
به ثمر نمی نشیند، لزوما به خاطر مشکلاتی است که در این ارتباط وجود دارد، بنابراین
راهکار عملی زیر که بر اساس سیستم علمی اخلاق ارایه شده است، مستقیما به بررسی این
مشکل از طریق اصلاح و تقویت رابطه با خدا می پردازد.

تصور کنید شما در چه
صورتی حاضر می شوید با فردی از افراد انسانی نیازهای خود را مطرح نمایید و از او در
برخی مواقع که دچار مشکل شده اید، کمک بخواهید و مثلا از او بخواهید به شما قرض
بدهد و مانند آن.

این در صورتی است کهاولا
فرد مورد نظر را بشناسید و با او رابطه داشته باشید او هم متقابلا شما را بشناسد.
هرگز از غریبه ای که شما را نمی شناسد، شما هم او را نمی شناسید، به توان او برای
برآوردن خواسته خود، واقف نیستید، تقاضای کمک نمی کنید.

ثانیا
باید این رابطه دوستانه باشد، اگر میان شما اختلاف و درگیری و مشکلاتی از این دست
وجود داشته باشد، یا خودتان رویتان نمی شود به او رجوع نمایید و یا در صورت رجوع،
چه بسا آنچنان که توقع دارید، به شما توجه نکند. ممکن است شما قبلا او را آزار داده
باشید و از خویش رنجانده باشید، آیا در این صورت توقع خواهید داشت که به محض
مراجعه، با مهربانی شما را بپذیرد و تمام خواسته های شما را با روی خوش و به سرعت
بر آورد.

ثالثا
انسان معمولا به کسی روی می اندازد که پیش او احترام و آبرو دارد، باید رابطه شما
با او، آنقدر مستحکم، صمیمی و قابل اطمینان باشد که شما بدانید، اگر روی بیاندازد و
از او چیزی بخواهید، نا امید نخواهید شد و پاسخ رد نمی شنوید.

این قانون در نوع
رابطه تاثیر گذار، با خدای متعال هم جریان دارد. در دعا و رابطه با خدای تعالی و
درخواست از او برای رفع نیازها و برآوردن خواسته ها نیز همین امور رعایت می شود. در
این زمینه، انسان مستجاب الدعوه به کسی گفته می شود، که اولا با خدا ارتباط
دارد، اهل دیانت و عبادت است و رابطه اش با خدای متعال قطع نیست.

ثانیا
رابطه او با خدای متعال سالم و اصلاح شده است، یعنی از عواملی که باعث تخریب رابطه
انسان با خدا می شود، مانند گناه و نافرمانی، لقمه حرام، قساوت قلب، شرک خفی و
مانند آن، پرهیز می کند،

وثالثا 
علاوه بر اصل ارتباط و اصلاح آن، در اثر شناخت خداوند، استمرار عبادت و دعا ، حضور
قلب، رابطه عمیق و مستحکمی با خداوند برقرار نموده و در حقیقت هم عارف است و هم
معروف؛ یعنی در اثر چنین ارتباطی نزد خدا و ملائکه معروف شده و اهل آسمان او را می
شناسند. این یعنی یک انسان وجیه و آبرومند، یعنی کسی که وقتی از خدای چیزی طلب می
کند، دعایش بی پاسخ نمی ماند.

البته ممکن است این
حرف نا امید کننده به نظر برسد، یعنی کسی بگوید: خوب ما که مستجاب الدعوه نیستیم،
هنوز نتوانسته ایم چنین رابطه ای را با خدا برقرار کنیم، از چنین وجاهت و آبرومندی
نزد خدای تعالی برخوردار نیستیم، هنوز خود سازی نکرده ایم و از آلودگی ها خودمان را
کاملا پاک نساخته ایم و پرونده خوبی از این جهت نداریم، ما باید چه کنیم؟ آیا نباید
دعا کنیم و مستقیم درب خانه خدا برویم؟ و آیا نباید به استجابت دعای خود امید وار
باشیم؟

بالاخره ما مسلمانیم
و شیعه هستیم اگر چه هنوز نتوانسته ایم خیلی ایده آل باشیم، مستجاب الدعوه بودن کار
خیلی آسانی هم نیست، ما که هنوز در ابتدای راه یا خیلی غلو بکنیم بگوییم در اواسط
راهیم، چه کنیم؟ آیا راهی برای ما وجود ندارد که با خدا ارتباط موثر پیدا کنیم؟ و
همانگونه که در آیه کریمه آمده ادعونی استجب لکم
از خدا حاجت بخواهیم و به استجابت آن امید وار باشیم؟

باید بگوییم: بله
خوشبختانه برای این افراد که اکثریت مومنان را تشکیل می دهند نیز راه باز است، به
طور کلی در ارتباطی که انسان با خدای خود دارد، هیج درب بسته، راه نرفتنی و هدف
نارسیدنی وجود ندارد، در آستان ربوبی، همه چیز شدنی و رسیدنی است؛ منتهی باید توجه
داشت، اگر کسی خودش آبرومندی کافی  ندارد و از وجاهت لازم برخوردار نیست، راه
ارتباط برای او این است که به آبرومند و صاحب وجاهتی رجوع کند و او را میان خود و
خدا وسیله و واسطه قرار دهد، در همین زمینه قرآن کریم می فرماید:
«وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ»
؛ «به سوی
خداوند واسطه بجویید.
(مائده،
آیه ۳۵)
 بحث شفاعت و توسل دقیقا برای این رابطه لحاظ شده است و فلسفه آن جبران نقائصی است
که انسان ها، به خصوص مومنین، برای ارتباط با ذات هستی دارند.

به دعای توسل توجه
کنید، در پایان هر فراز از آن آمده یا وجیها عند الله اشفع لنا عند الله،
یعنی ای آبرومند نزد خدا که در اثر این آبرومندی اگر به او رجوع کنی و از او چیز
بخواهی دست رد به سینه تو نمی زند ، ما را که از چنین آبرویی برخوردار نیستیم و
نتوانسته ایم خدای تعالی را، آنچنان که باید از خود راضی نماییم، دریاب و میان ما و
خدای متعال به جهت قربی که داری واسطه شو و از او به خواه که نیازها و حاجت های ما
را برآورد.

 اگر انبیاء و
اولیاء الهی مستجاب الدعوه بودند به خاطر این بوده است که رابطه خوب و عمیقی با
خدای متعال داشتند، مطیع او بودند، و هرگز با او مخالفت نمی ورزیدند. البته این
حالت؛ یعنی مقام استجابت دعا، اختصاص به ایشان نیز ندارد؛ یعنی برای تمامی مؤمنان
در صورتی که بتوانند رابطه صمیمی و مستحکمی با خدای تعالی برقرار نمایند، ممکن است.
 


شرایط دیگری که برای
اجابت دعا مفید است و از آیات و روایات اسلامی استفاده می شود به قرار زیر است.



۱- خواسته مورد نظر
با حکمت و مصلحت الهی مغایر نباشد
:
خدای متعال بر اساس حکمت  و مصحلت خود این عالم را طبق قوانین خاص اداره می کند و
هیچگاه، این قوانین را نقض نمی کند بنابراین استجابت دعا باید از کانال قوانین و
سنن الهی جریان یابد. امام علی (ع) می فرماید خداوند سبحان حکمت خویش را نقض نمی
کند بنابراین هر دعایی را مستجاب نمی سازد.
(میزان
الحکمه/ج۲/ص۸۷۶).


گاهی اوقات انسان
از خداوند چیزهایی را درخواست می نماید و فکر می کند اجابت آن به نفع او می باشد،
حال آن که در واقع ضرر اوست. این حرف، اشاره به آیه ۲۱۶ سوره بقره دارد که می
فرماید: چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید حال آنکه خیر شما در آن است و یا چیزی را
دوست داشته باشید، حال آنکه شرّ شما در آن است.
 


۲-
ترکه عجله و شتاب:

بی تابی و عدم شکیبایی گاهی سبب ناامیدی می شود و مانعی برای رسیدن به خواسته های
مورد نظر می باشد. بدین جهت بهتر است همراه با اصرار در دعا، عجله بیش از حد نداشته
باشیم. وظیفه ما دعا کردن و امیدوار بودن است و اجابت به عهده خداوند است. خوب است
با توکل زمان و شرایط اجابت را به خدای تعالی بسپاریم و آرام منتظر فرا رسیدن آن
بمانیم. امام صادق (ع) فرمود: همیشه مؤمن در خیر و آسایش است تا هنگامی که عجله
نکند. در غیر این صورت ناامید می شود و دعا را ترک می کند.


امام صادق (ع) می
فرماید: به درستی که بنده هنگامی که دعا می کند خداوند متعال در صدد برآورده ساختن
حاجت اوست تا زمانی که او عجله نکند.
(اصول
کافی،ج۲،ص۴۷۴ ).



۳- اصرار و الحاح
در دعا
:
اصرار در دعا خود می تواند عاملی در استجابت دعا محسوب شود. و این امر موجب خوشنودی
خداوند متعال است.
این طبیعی است که
وقتی شما درب خانه کسی را با اصرار بکوبید، و به کسی پیوسته مراجعه نمایید، بالاخره
آن درب به روی شما باز خواهد شد و آن شخص به خواسته شما توجه خواهد نمود. البته
اصرار نسبت به مردم، در آموزه های اسلامی چندان موجه قلمداد نشده است، ولی نسبت به
خدای تعالی توصیه شده است.
امام باقر (ع) می فرماید: بدرستی که خداوند متعال کراهت دارد از اصرار مردم نسبت به
یکدیگر برای ادای حاجات در حالی که آن را برای خود دوست دارد.
(میزان
الحکمه/ج۲/ص۸۸۰).



۴- رعایت آداب:
رعایت آداب دعا و به طور کلی ادب در حضور، در ارتباط موثر با خداوند نقش به سزایی
دارد، در این قسمت آداب استجابت دعا که در روایات به آنها اشاره شده، ذکر می کنیم.
از جمله: ۱. گفتن بسم الله الرحمن الرحیم در ابتدا ۲. فرستادن صلوات ۳- ۱ بار حداقل
۳. توسّل به پیامبر (ص) و ائمه معصوم (ع) مخصوصاً با این ذکر: خدایا ترا به حقّ
زهرا (ع) و پدر بزرگوار، شوهر گرامی و فرزندان نازنیناش و راز به ودیعه نهاده شده
در او؛ یعنی امام زمان (ع)، قسم می دهم. (الهی بحقّ الزّهرا و ابیها و بعلها و
بنیها و السّرّ المستودع فیها، یا ربّ العالمین
(.
و سپس حاجت بخواهد و آمین بگوید.


۵- توکل به خداوند
:
مؤمن پس از انجام وظایفی که به عهده دارد، نسبت به آنچه که از توان او خارج است و
به مقدّرات الهی مربوط می شود، به خداوند متعال توکل می کند، عاقبت کار را به او
واگذار می نماید و مطمئن است، آنچه به خداوند مربوط می شود، به بهترین وجهی انجام
خواهد شد. بنابراین از آرامش کامل برخوردار است و نگران چیزی نیست. امیدواریم در
مورد شما نیز چنین شود.


 

برای مطالعه بیشتر
رجوع کنید
به:

۱-              

دعا و
نیایش، ترجمه عدة الداعی، ابن فهد حلی.

۲-              

میزان
الحکمه با ترجمه فارسی، ج۳، واژه دعا.
 

نویسنده: سید مصطفی علم خواه


Elmkhah@porseman.org


 

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

iman...
خدا بر هر کاری قادر است و اگر دعا کنید تمام خواسته هایتان را مستجاب می کند اما به شرط آنکه او را بخوانید و اگر او را با صفات اشتباه بخوانید در اصل او را نخوانده اید و دعایتان مستجاب نمی شود زیرا هرکس غیر از خدا را بخواند مستجاب نمی شود.
عواملی که مانع شناخت خدا می شوند در دین سیئه( گناه، سیاهی) نامیده می شوند که نمی گذارند خوب خدا را بشناسید وگرنه حتی اگر درخواست کنید مقامتان به حضرت محمد برسد خواهد رسید به شرط آنکه خدا را بشناسید.
چرا هرچه دعا می کنیم ظهور اتفاق نمی افتد؟ زیرا ما امام زمان را نمی شناسیم و به اشتباه دیگری را در ذهن خود به جای او تصور می کنیم و همان گونه که خدا دعای کسی را که غیر از او را به اشتباه بخواند مستجاب نمی کند امام زمان نیز دعای ما را مستجاب نمی کند و ظهور نمی کند. این ها همه در صورتی است که خدا می گوید ادعونی استجب لکم اما آن کس که خدا را نمی شناسد و با صفات اشتباه او را صدا می زند در اصل کس دیگری را صدا زده است و خدا را صدا نزده است تا خدا دعایش را مستجاب کند.
بهار
یه سوال؟
در نظر بگیریم یکسال ه روز و شب برای رسیدن به حاجتمون دعا کنیم با تمام اصول دعا ( حتی تا مکه و مدینه و مشهد هم بریم) یک رابطه خیلی خوب با خدا برقرار بشه ، و امیمون به همین آیه ۶۰ سوره غافر باشه ، ولی کمترین نشانه ای برای اجابت نبینیم. نباید گفت حکت و صلاح زندگی در اینه که اجابت نشه ، چون خدا وند فرموده دعا کنید تا اجابت کنم ، پی دعا تاثیرگذاره و اینکه وقتی قادر مطلق هست پس می تونه خیر و صلاح کار ما رو در اجابت این دعا قرار بده..
پس چرا اجابت نمی کنه؟
پرسمان
دعا :
نخست گفتنی است دعا به سه گونه، لفظی، قلبی و عملی است. لذا برای برآورده شدن حاجت ها و نیازها باید از هر سه راه در خواست زبانی و رابطه قلبی با خدا و کوشش و فعالیت عملی برای رسیدن به حاجت ها و نیازها پیگیری کنیم.
نکته دوم اینکه؛ باید توجه داشته باشیم در دنیا تنها ما نیستیم که زندگی می کنیم و نیازهایی داریم, بلکه دعاها و نیازهای دیگران نیز هست, بنابراین لازم است انتظارات خود را تعدیل کنیم و توقع نداشته باشیم که همه دعاهای ما مستجاب شود, زیرا چه بسا آنچه را که ما به دنبال رسیدن به آن هستیم با منافع و مصالح دیگران در تضاد باشد. لذا موانع اجابت دعا گاهی از سوی خودمان است و گاهی از سوی دیگران است.
راه عملی رسیدن به خواسته ها:
برای موفقیت و رسیدن به خواسته های مشروع خود باید برنامه ریزی و تلاش پی گیر داشت. همانطوری که اگر شخصی بیمار شود باید در کنار دعا و استمداد از خداوند متعال ،حتما به دکتر مراجعه کند ، چرا که مراجعه به پزشک و قرار گرفتن در مسیر درمان ،خود نیز سببی از جانب خداوند متعال است .و خواستن شفاء و سلامتی بدون مراجعه به پزشک، در همه موارد، راه گشا نخواهد بود .
در نتیجه؛ قرار گرفتن در مسیر هایی که خداوند متعال در پیش رویمان گذاشته،ما را در گرفتن نتیجه ی بهتر یاری می کند. همچنین انسان برای دست یابی به خواسته های خود باید تمام امکانات مادی و معنوی خود را بسیج کند و به نتیجه ی کار امیدوار باشد.نیز در کنار تلاش و کوشش انسان باید به ریسمان الهی چنگ بزند و همه چیز را از جانب خدا بداند و هر آنچه را که نیاز دارد از او بخواهد و دست نیاز به درگاهش دراز کند.
دعا و درخواست از خداوند متعال:
در دعای افتتاح آمده:«اَلْحَمْدُ لِلّهِ الذَّی لایُهْتَکُ حِجابُهُ وَلایُغْلَقُ بابُهُ وَلایُرَدُّ سائِلُهُ---سپاس خدایى را که پرده اش دریده نمى‌گردد و درب خانه اش بسته نمى‌شود و دست رد به سینه درخواست کننده اش نمى‌خورد.»
و اگر انسان به حکمت و مهربانی خداوند اعتقاد داشته باشد و به این آیه از قرآن کریم که می فرماید :« وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُم‏ __ و پروردگارتان فرمود: مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم‏».(غافر:۶۰) اطمینان اشته باشد ؛باید پس از دعا به درگاه الهی به آنچه که خداوند حکیم و مهربان برایش مقدر ساخته راضی و خشنود باشد و آن را برای خود بهترین بداند چون طبق آیه ی ذکر شده امکان ندارد خداوند دعای بنده اش بی پاسخ بگذارد و چون او را بیشتر ازخود او دوست دارد بهترین را برایش انتخاب نکند . هم جنین خداوند حکیم در معجزه ی آسمانی خود می فرماید:« ... عَسى‏ أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئاً وَ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ وَ عَسى‏ أَنْ تُحِبُّوا شَیْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَکُمْ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُون‏ ـــــ چه بسا چیزى را خوش نداشته باشید، حال آن که خیرِ شما در آن است ؛ یا چیزى را دوست داشته باشید ، حال آنکه شرِّ شما در آن است ؛ در حالی که خدا مى‏داند و شما نمى‏دانید. » (البقرة:۲۱۶)
در دعای افتتاح نیز آمده :« و لَعَلَّ الذّى اَبْطَاَعَنَّی هُوَ خَیرٌ لی لِعِلْمِکَ بِعَاقَبِةِ اْلاُمُورِ---چه بسا تأخیر در استجابت دعا برایم بهتر بوده است، چون تو از عاقبت امور آگاهى..»
اجابت دعا چیست:
هیچ دعایی خالی از نوعی اجابت نیست؛یعنی بنده با دعا به درگاه الهی دست خالی بر نمی گردد . امام سجاد(علیه السلام) فرمودند: «دعای مؤمن از سه حال خارج نیست؛ یا برایش ذخیره می گردد یا در دنیا برآورده می شود یا بلایی را که می خواهد به او برسد دفع می کند.»(میزان الحکمه ، ج ۴ ،ح ۵۷۲۳)
علما و عرفا با استفاده از آیات و روایات می فرمایند: وقتی کسی دعا می کند حتما اجابت می شود ولی اجابت دعا به سه گونه است:
۱-یا همان خواسته را با فاصله می دهند.
۲- یا اگر آن خواسته به مصلحتش نبود چیز دیگری ، بالاتر از خواسته اش را در این دنیا عطا می کنند.
۳- و یا اگر آن خواسته به مصلحتش نبود ، عوض آن خواسته، چیز بسیار بسیار بزرگتر از آن را خداوند در آخرت به او عطا می کند . و هیچ کس بی پاسخ نمی ماند.
در روایات هست که چه بسیار دعا کندگان که روز قیامت ، آرزو می کنند که ای کاش هیچ کدام از دعاهایشان مستجاب نمی شد و همه ی آنها برایش ذخیره می شد.
امام باقر علیه السّلام فرمودند: « إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى إِذَا أَحَبَّ عَبْداً غَتَّهُ بِالْبَلَاءِ غَتّاً وَ ثَجَّهُ بِالْبَلَاءِ ثَجّاً فَإِذَا دَعَاهُ قَالَ لَبَّیْکَ عَبْدِی لَئِنْ عَجَّلْتُ لَکَ مَا سَأَلْتَ إِنِّی عَلَى ذَلِکَ لَقَادِرٌ وَ لَئِنِ ادَّخَرْتُ لَکَ فَمَا ادَّخَرْتُ لَکَ خَیْرٌ لَک‏ ــــــ چون خدا بنده‏اى را دوست بدارد او را به یکباره در بلا فرو پیچد و در بلا غرقش کند ، در این هنگام چون بنده ، خدا را بخواند ، خداوند فرماید: لبیک بنده ام ، اگر در آنچه خواهش کردى عجله کنم ، بر آن قادرم ، در حالی که اگر آن را برای تو ذخیره کنم برایت بهتر است.» (بحار الأنوار ، ج‏۶۴ ،ص۲۰۸)
حال اگر دعایی مستجاب نشد به این معنی نیست که خداوند اعتنایی به بنده اش نکرده. در روایات آمده : خداوند به بنده اش مشتاق تر از بنده به خداست. و وقتی بنده ای خدا را می خواند ؛ قبل از او ، خداوند او را خوانده و دعوت کرده که توانسته دعا کند و با خدا مناجات نماید. بعد از دعای بنده هم حتما خداوند به او جواب می دهد و اجابتش می کند. استدلالات فلسفی نیز این را ثابت می کند. و ثابت می کند که امکان ندارد بنده خدا را بخواند و دعا کند با اینکه خدا او را دعوت نکرده باشد.
در روایتی از امام صادق (علیه السلام) آمده که: «دعا کن و مگو کار، گذشته است (و آنچه مقرر شده همان می شود) همانا نزد خداوند عزوجل مقام و منزلتی است که جز با درخواست به دست نمی آید.» (میزان الحکمه،ج۴،ص)۱۶۴
در این روایات تنها بحث از فضیلت و عبادت بودن دعا و ارزش خود دعاست و هیچ بحثی از گرفتن حاجت و نگرفتن آن به میان نیامده است، تا ما ارزش حقیقی دعا را درک کرده و با شوق و رغبت به سوی آن بشتابیم.
لذا توجه به این نکته از اهمیت زیادی برخوردار است که بنده در هر شرایطی دعا را رها نکند. البته در هر حال باید روح تسلیم در برابر خواست خداوند متعال داشته باشد و با سپردن مصلحت امور خود به خداوند، از دعا و خواهش دست برندارد؛ زیرا با دعا کردن برکات زیادی نصیب او خواهد شد.
بنابراین اگر انسان خواسته ای دارد که دلش همواره مشغول اوست و او را از یاد حق باز داشته است از خداوند بخواهد که اگر خیر است برآورده سازد و اگر به صلاح نیست او را از این دل مشغولی رها سازد. لذا ترک دعا تا زمانی که دلش مشغول آن حاجت است جایز نیست؛ چرا که اگر به درگاه خدا نرود به دام شیطان گرفتار خواهد شد. اما اگر به این باور رسید که خدای مهربان قادر و علیم، بر اساس حکمتش خواسته وی را اجابت نکرده، شاکر خدای سبحان باشد.« من یتوکل علی الله فهو حسبه»
همچنین خداوند کریم ،مهر و عشق خود را به بندگانش ،در این حدیث قدسی چنین بیان می فرماید:
«یا عیسی کم أطیل النّظر و أحسن الطلب و القوم فی غفلة لا یرجعون؛ ای عیسی چه‌قدر نگاه‌های خود را طولانی کنم(چشم انتظار بنده گانم باشم) و مشتاقانه آنها را بخواهم و مردم در غفلت باشند و به سوی من بازنگردند». (الکافى، ج۸، ص۱۳۴(
درنتیجه رحمت خداوند همیشه شامل بندگانش هست و نا امیدی از رحمت الهی از بزرگترین گناهان کبیره به شمرده می شود . و انسان مومن هیچگاه از رحمت الهی ناامید نمی شود.
تقرب؛ عالی ترین حکمت دعا
عالی ترین حکمت موجود در دعا این است که موجب تقرب به خداست، دعا فرصت مناجات و نجوای بی‌واسطه و انس با پروردگار عالم است که در حقیقت برترین امتیاز و ویژگی را دعا داراست.
دعا نوعی عبادت و پرستش است و درهر عبادتی که با قصد قربت انجام می شود ؛ عبادت کننده تصمیم دارد به خدای خود نزدیک شود و به کمالات ذات اقدس اله آراسته گردد، خالی از اثر قربی نیست. بنابر این، همین که دعا و عبادت با خلوص نیت و شرایط لازم انجام می شود، در همان لحظه به اجابت می رسد و اثر معنوی خود را بر روح و جان انسان می گذارد. و با استمرار این حالت است که آدمی به تدریج مظهر نورانیت و اسماء و صفات کمالیه حق تعالی شده، به کمال و سعادت شایسته خود می رسد، خود دعا کردن، در حقیقت، درمان عطش قلب و تسکین سوزش جان و و نیاز روح به عروج به عالم قدس اله است.
امام صادق(علیه السلام) در حدیثی می‌فرمایند:« شما با هیچ وسیله ای همانند دعا نمی توانید به خدا نزدیک شوید.) میزان الحکمه، ج ۲، ص ۸۷۲، حدیث ۵۵۷۱( ایشان در روایت دیگری فرموده اند:« نزد خدای عزو جل منزلتی است که فقط با مسألت و دعا می‌توان به آن مقام رسید.» ( میزان الحکمه، ج ۲، ص ۸۶۹، حدیث ۵۵۲۹)
در نتیجه؛
این دنیا اصلا جای رسیدن به خواسته های شخصی نیست. و فلسفه وجودی این دنیا، به کمال رساندن انسان وبندگی و تسلیم بودن به خواست خداوند حکیم است. و یکی از بهترین ابزاری که خداوند متعال برای طی این مسیر متعالی در اختیار انسان قرار داده ،دعا و در خواست به درگاهش می باشد.دعا موجب رشد و تعالی در وجود انسان می شود و فرصتی است مناسب برای اظهار بندگی و فقر محض در برابر خداوند قادرمتعال ، دعا نشان دهنده ی بندگی و تسلیم در برابر خداوند است .
امام صادق (ع): «إِنَّ أَعْلَمَ النَّاسِ بِاللَّهِ أَرْضَاهُمْ بِقَضَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ --- همانا دانا ترین مردم به خدا، راضی ترین آنها به قضاء خداوند عز و جل می باشند».(الکافی ،ج۲ ، ص۶۰ باب الرضا بالقضاء ،ص : ۶۰)
امام کاظم (ع): «یَنْبَغِی لِمَنْ عَقَلَ عَنِ اللَّهِ أَنْ لَا یَسْتَبْطِئَهُ فِی رِزْقِهِ وَ لَا یَتَّهِمَهُ فِی قَضَائِهِ ---- سزاوار است برای کسی که خدا را شناخته، او را در رسانیدن روزیش به کندی منسوب نکند و او را در حکم و قضایش متهم نداند».(الکافی ، ج۲ ،باب الرضا بالقضاء، ص : ۶۰)
اما گاهی عدم استجابت دعاها علت ها ی گوناگونی دارد که در کلام معصومین (علیهم السلام) به انها اشاره شده است:
۱.امید به غیر خدا
بزرگترین مانع پذیرش دعا این است که به کسى یا چیزى غیرازخدا امید بسته و یا او را به صورت مستقل مورد نیایش قراردهیم .
از حضرت صادق علیه السلام نقل شده است که فرمود:
«اذا اراد احدکم ان لا یسال ربه شیئا الا اعطاه فلییاس من الناس کلهم، ولا یکون له رجاء الا عند الله، فاذا علم الله عزوجل ذلک من قلبه لم یسال الله شیئا الا اعطاه ---هرگاه یکى از شما بخواهد که هرچه ازخداوند درخواست کند به او بدهد، باید از همه مردم چشم امید قطع کرده و جز به خدا امید نبندد. پس، چون خداى عزوجل دانست که او به راستى چنین است، هر چه از خدا بخواهد به اوعطا کند.»( کافى، ج‏۲، ص‏۴۸)
۲.گناه و معصیت
یکى دیگر از موانع مهم پذیرش دعا، نافرمانى و سرپیچى از دستورات خداوند است. بندگان خدا با هر قدمى که به سوى گناه برمى‏دارند یک قدم از خداوند فاصله مى‏گیرند و موجبات محرومیت‏خویش از اجابت الهى را فراهم مى‏آورند.امام باقر علیه السلام در این‏باره فرموده است:«ان العبد یسال الله الحاجة فیکون من شانه قضاؤها الى اجل قریب او الى وقت‏بطى‏ء فیذنب العبد ذنبا فیقول الله تبارک وتعالى للملک: لا تقض حاجته واحرمه ایاها، فانه تعرض لسخطى واستوجب الحرمان منى --- بنده ازخداوند حاجتى را مى‏خواهد و از شان خداست که آن را درآینده‏اى نزدیک یا با تاخیر برآورده سازد، اما بنده مرتکب گناهى مى‏شود، پس، خداوند تبارک و تعالى به فرشته مى‏گوید: حاجت او را برمیآور و او را از آن محروم گردان؛ زیرا که او خود را در معرض خشم من نهاد و مستوجب محرومیت ازسوى من شد .»( بحارالانوار، ج‏۷۳، ص‏۳۲۹، ح‏۱۱ (
۳. ترک امر به معروف و نهى از منکر
کسانى که این دو فریضه الهى را ترک مى‏کنند دعایشان مستجاب نخواهد شد. چنانکه پیامبرگرامى اسلام دراین‏باره فرموده است: «لتامرن بالمعروف ولتنهن عن المنکر او لیسلطن الله شرارکم على خیارکم ویدعوا خیارکم فلا یستجاب لهم---)یا) امر به معروف و نهى از منکر کنید، و یا)این نتیجه پیش مى‏آید که (خداوند، بدترین شما را بر بهترین شما مسلط مى‏کند، و خوبترین شما دعا مى‏کنند، ولى مستجاب نمى‏شود»( بحارالانوار، ج‏۷۵، ص‏۳۱۱)
۴.ستم و تجاوز به حقوق دیگران
یکى دیگر ازموانع پذیرش دعا، تجاوز به حقوق دیگران است که در روایات فراوانى براین مطلب تاکید شده است .على علیه السلام فرمودند: «ان الله عزوجل اوحى الى عیسى بن مریم علیه السلام: قل للملاء من بنى اسرائیل . . . انى غیر مستجیب لاحد منکم دعوة - ولاحد من خلقى - قبله مظلمة ---خداوند به عیسى بن مریم وحى فرمود: به اشراف)و بزرگان( بنى‏اسرائیل بگو: ... من هرگز دعاى کسى از شما یا دیگر آفریدگانم را که برگردنش حقى ازدیگران است، اجابت نخواهم کرد( الخصال، ص‏۳۳۷، ح‏۴۰(
۵.کسب حرام
پیامبر گرامى اسلام صلى الله علیه وآله فرمود: «ان العبد لیرفع یده الى الله ومطعمه حرام، فکیف یستجاب له وهذا حاله ---همانا بنده دستش را )براى دعا(به درگاه خدا بالا مى‏برد در حالى که خوراکش حرام است . با چنین حالى، چگونه دعایش مستجاب مى‏شود؟»( ارشاد القلوب، ص‏۱۴۹(
۶.غفلت و بى‏خبرى
۷.مخالفت ‏با حکمت الهى
در برخى از موارد، انسان به خاطر نداشتن آگاهى، چیزى را از خدا مى‏خواهد که با حکمت الهى سازگارى ندارد و به مصلحت او نیست، از این رو دعایش مستجاب نمى‏شود .
امام على علیه السلام در این‏باره مى‏فرماید: «ان کرم الله لا ینقض حکمته؛ فلذلک لا تقع الاجابة فى کل دعوة ---به راستى که کرم)و بزرگوارى( خداى سبحان، حکمت او را نقض نکند؛ و از این رو هر دعایى اجابت نشود» (غررالحکم، ح۳۴۷۸)
۸.انجام ندادن فرامین الهی
برای آگاهی بیشتر در زمینه ی استجابت دعا به سایت دانشجویی پرسمان ،بخش اخلاق رجوع کنید.
لاله
باسلام چندسال پیش علاقمند به شخصی شدم اما این عشق را به واسطه اینکه یک خانم هستم ابراز نکردم و تا کنون که چندسال می گذرد همچنان علاقمندم و این علاقه را پاک پاک نگه داشتم ، البته چندسال است که دیگر دست روزگار از جلوی چشمانم او و مرا از هم جدا کرد (ماهمکار بودیم)برای رسیدن به حاجتی که دارم خیلی دعا می کنم .چندسال پیش بسیار مضطر و مستأصل شدم و در آن حال خوب ،قرآن را باز نمودم و از خدا خواستم که تکلیفم را در جمله ای کوتاه و مختصر به طور واضح روشن نمایدکه این آیه آمد:قال قداجیبت دعوتکما و ... (و خدا فرمود دعای شما مستجاب شد پس استقامت کنید و ...)
البته درسالهای بعد نیز وقتی مضطر می شدم قرآن را باز می کردم و آیات امیدوار کننده ای می آمد و مرا سرشار از امید می کرد اما نمیدانم چرا هنوز مستجاب نشده لطفا بگویید چکار کنم؟
پرسمان
با سلام و احترام؛ سوال شما وارد چرخه پاسخگویی شد, پس از آماده شدن پاسخ, می توانید آن را با شناسه ۶۰۷۷۵۲ و گذرواژه gimwv در آدرس زیر مطالعه نمایید. لطفا سوالات خود را فقط در آدرس زیر ثبت نمایید.
http://www.porseman.org/q
smreza121...
میشه شرایط دعا کردنو بگید؟
پرسمان
دوست گرامی. برای مطالعه در زمینه شرایط دعا کردن به سایت رجوع کنید. موفق باشید. http://akhlagh.porsemani.ir/term۱۳۰
مینو
از خدایی که این به التماس های ما گوش نمیده متنفرم متنفرم متنفرم
پرسمان
این حرف مانند این است که بچه ای بگوید از پدر و مادری که هر چی می خوام بهم نمی دهند متنفرم. در حالی که والدین حتما صلاح فرزند خود را در نظر دارند و اصلا درست نیست که هر چه او می خواهد بدهند، کار عاقلانه ای نیست و اگر این کار را بکنند همه عقلای عالم ایشان را مذمت می کنند. ما از خدایی گله داریم که عالم و حکیم و خالق و قادر مطلق است و در هر لحظه روزی ما را می دهد و به تمام احوال بندگان آگاه است و حتی لحظه ای از ایشان غافل نیست و ارحم الراحمین است. اینگونه گلگی ها نشانگر جهل ما است.
خدایا، ما بندگان ناآگاه خود را ببخش!
رضا سلیمی مقدم
سلام میگ. من خیلی دوست دارم حاجتم برآورده شه اگ. حکمتش نباشه نمیشه دعا کنیم خدا.اگر حکمتش نیست کاری کن حکمتش بشه و حاجتمو برآورده کن؟
smreza121...
میشه جوابمو بدید
پرسمان
لطفا اگر سوالی دارید در صفحه ویژه درج سوال http://www.porseman.org/q/newq.aspx مطرح فرمایید تا قابل پیگیری باشد.
زهرا
سلام.ممنون.اجرتون با امام زمان عج...
zohoor
با سلام (خیلی محرمانه)
من ۳ سال است که برای آینده و شروع زندگی مشترکم دعا می کنم ولی اثری ندارد . سه سال پیش فال حافظ گرفتم و گفت دیگر موقعیت خوب برایت پیش نمی آید خوشی حال را به امید خوشی بهتر در آینده از دست نده ولی من ....
حالا خیلی نگرانم که قضا و قدر الهی بر تنهایی من رقم خورده باشد و من تا آخر عمر تنها باشم .شما چه راه حلی را پیشنهاد می کنید.
پرسمان
با سلام.
همسر مناسب به طور قطع یکی از روزی های مهمی است که باید برای بدست آوردن آن تلاش و دعا کرد؛ ولی به این نکته توجه داشته باشید، که نداشتن برخی نعمت ها و روزی های الهی، به معنای محرومیت از لطف خدا و نشانه غضب خداوند نیست. مگر همه ما از همه نعمت ها و روزی های الهی برخورداریم؟ به عنوان مثال مگر داشتن خانه بزرگ از روزی های الهی نیست؛ در حالی که بیشتر مردم از ان بی بهره هستند و هنوز عده زیادی حتی خانه ندارند. البته این بدین معنا نیست که در راه رسیدن به خواسته هایمان تلاش نکنیم.
نکته دیگر این که در کتابی می خواندم حدود ۹۰ درصد نگرانی های افراد، به وقوع نمی پیوندد. ولی قطعاً این نگرانی های بیجا زندگی ها را با مشکل مواجه می سازد. به نظر می رسد که مشکل شما، آن قدرها هم که شما گمان می کنید، جدی ولاینحل نیست. شما فکر می کنید همه درهای امید به روی شما بسته شده و در یک بن بست جدی قرار گرفته اید که نه راه به پیش دارد و نه راه پس. بزرگ جلوه دادن مشکل، منفی بافی، سوء ظن و افکار پوچ انسان را مستأصل و مأیوس می کند و باعث تخریب روح و جسم انسان می شود. در مورد فال حافظ، باید خدمتتان عرض کنیم که اولاً فال حافظ که نمی تواند ملاک اتفاقات آینده باشد؛ قطعاً شما با همت و تلاش خودتان می توانید آینده خوبی را برای خود رقم بزنید. ثانیاً چه بسا معنی درستی از فالی که برایتان آمده، نشده است. پس سعی کنید خیلی این مساله را جدی قلمداد نکنید.
در مورد ازدواج و انتخاب همسر برخی موانع مربوط به جامعه است (که از حیطه اختیار شخص خارج است) و برخی موانع مربوط به خود شخص می باشد. شما باید سعی کنید موانعی را که مربوط به شماست، برطرف نمایید. مثلا داشتن انتظارات بیجا و یا اخلاق های ناپسند که در زندگی خانوادگی مشکل ساز هستند، از جمله موانعی هستند که خود شخص می تواند آنها را برطرف نماید.
در مجموع در یک جمع‏بندى کلی معلوم مى‏شود که بعضى عوامل این مشکل در دست شما یا کس دیگرى نیست که در این صورت نباید نگران آن باشید و ذهن خود را به آن مشغول نمایید به گونه‏اى که مانع زندگى روزمره و درسى و تحصیلات علمى و دیگر امور شود. زیرا انسان نمى‏تواند تمام شرائط و امکانات را بر وفق مراد خود فراهم نماید ولى مى‏تواند خود را با شرائط موجود وفق دهد و هماهنگ سازد در صورت اول همیشه نگران و ناراحت و غمگین و افسرده خواهد بود و در صورت دوم با ابتکار و خلاقیت و بهره‏مند شدن از دیگر توانمندیهاى خود، شاد و با نشاط زندگى خواهد کرد و فعّال و سر زنده با همان امکانات و شرائط موجود، زندگى را بر خود سهل و آسان خواهد گرفت. بنابراین هیچ گاه نباید این موضوع مانع عمده‏اى بر راه ادامه زندگى و... شود.
علاوه بر این مطمئن باشید اگر به خداوند متعال توکل کنید و تمام امور زندگى خود را به او واگذار کنید، خداوند به بهترین وجه و شکل به آن رسیدگى خواهد کرد زیرا او خیر و صلاح بندگانش را بهتر از من و شما مى‏داند. خداوند در سوره بقره آیه ۲۱۶ مى‏فرماید: « ... و عسى ان تکرهوا شیئا و هو خیر لکم و عسى ان تحبوا شیئا و هو شرٌ لکم و الله یعلم و انتم لا تعلمون». گاهی اوقات شما از چیزی ناراحت هستید، در حالی که آن مطلب به نفع شماست و گاهی چیزی را دوست دارید و در مورد آن خوشحالید در حالی که به ضرر شماست. چه بسا این تاخیر در ازدواج به مصلحت شما باشد و موردی بسیار مناسب تر از آنچه در ذهنتان است برایتان پیدا شود. در پایان متذکر می شویم اطلاعاتی که از شما داریم بسیار محدود است و این امر توانایی پاسخگویی ما را پایین می آورد. اگر اطلاعات دقیق تری ارائه نمایید با کمال میل در خدمتتان هستیم. با آرزوی موفقیت برای شما.


اظهار نظر دقیق شما درباره پاسخ‏ها [با ذکر کد سوال] موجب تکامل و پویایی کار ماست.

amirmasood_5...
یه سوالی؟
شما کسی را هم می شناسید که پیش خدا منزلتی داشته باشه تا بشه به وسیله ی اوون از خدا چیزی خواست؟
ممنون.خیلی عالی بود.جواب خیلی از سوالهامو گرفتم.
پرسمان
بله قطعا! «بارخدایا! اگر من نزدیک تر از محمد و آل محمد (علیهم صلوات الله) ... واسطه و شفیعی نزد تو می یافتم حتما او را شفیعان خودم قرار می دادم...»(زیارت جامعه کبیره)

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.