کنترل پرخاشگری ۱۳۸۹/۱۲/۱۸ - ۱۷۱ بازدید

مطمئنًا با فردی معتقد با فطرتی پاک و طالب پاکی و نورانیت روبرو هستیم و این صفات خوب شما را می ستاییم. از این که صادقانه، خالصانه و با صراحت مشکل خود را با کارشناسان این دفتر در میان گذاشتید، تشکر و قدردانى مى کنیم و امیدواریم راهنمای خوبی برای شما باشیم.
خواهر گرامی همانطور که شما هم می دانید عصبانیت یک حالت احساسی است که شدت آن از ناراحتی جزیی تا خشم بسیار شدید و جنون متغیر است. روش طبیعی و غریزی برای نشان دادن عصبانیت، واکنش پرخاشگرانه است. عصبانیت یک واکنش طبیعی و تطبیقی در برابر تهدیدهاست.

مطمئنًا با فردی معتقد با فطرتی پاک و طالب پاکی و نورانیت روبرو هستیم و این صفات خوب شما را می ستاییم. از این که صادقانه، خالصانه و با صراحت مشکل خود را با کارشناسان این دفتر در میان گذاشتید، تشکر و قدردانى مى کنیم و امیدواریم راهنمای خوبی برای شما باشیم.
خواهر گرامی همانطور که شما هم می دانید عصبانیت یک حالت احساسی است که شدت آن از ناراحتی جزیی تا خشم بسیار شدید و جنون متغیر است. روش طبیعی و غریزی برای نشان دادن عصبانیت، واکنش پرخاشگرانه است. عصبانیت یک واکنش طبیعی و تطبیقی در برابر تهدیدهاست.
چیزی که درک آن در اینجا مهم است، این است که باید بدانیم حق انتخاب و مسئولیت یک شیوه پاسخ‌دهی مناسب هنگام عصبانیت با ماست. نباید به بهانه عصبانیت دست به اعمال پرخاشگرانه بزنیم. این خشم نیست که موجب می‌شود به شیوه‌های خاص عمل کنیم، بلکه این ما هستیم که عصبی می‌شویم و تصمیم می‌گیریم که یا به شیوة اجتماعی‌پسند و قابل قبول و یا به شیوة غیراجتماعی و غیرقابل قبول واکنش نشان دهیم.
بنابراین به هنگام خشم و عصبانیت اول این واقعیت را بپذیریم که خشمگین هستیم، دوم تصمیم بگیریم که چه کاری می‌توانیم درباره آن انجام دهیم.
عصبانیت می تواند عوامل گوناگونی داشته باشد که برخی عبارتند از: ۱.حسادت .۲. کم حوصلگی و کم ظرفیتی .۳. ضعف و ناتوانی مزاج.۴. عدم اعتماد به نفس و خودکم بینی.۵ حساسیت های افراطی. ۶ . منفی بافی و سوء ظن به دیگران . ۷ . همانندسازی و تقلید از والدین، همسالان، همکلاسان و ... .
شکی نیست حلم و بردباری صفت پسندیده ای است که باید برای رسیدن به آن زحمت زیاد کشید.
براى تقویت حلم و بردبارى، باید طبق برنامه اى جدى به تقویت اراده خود بکوشید و همواره سعى کنید برخود مسلط باشید، در این رابطه راه هاى مختلفى وجود دارد؛ ولى مهم آن است که در راه درمان آن کاملا جدى باشید و مطالب پیشنهادى را بدون کمترین کاستى به اجرا گذارید:
۱ . هنگامی که عصبانی می شوید، در خودتان یک تغییر حالت فیزیکی ایجاد کنید; مثلا مقداری قدم بزنید، اگر ایستاده اید، بنشینید و اگر نشسته اید، دراز بکشید. سعی کنید در آن لحظات تصمیم نگیرید و اگر آب در دست رس شماست، مقداری آب خنک میل کنید و دست و صورت خود را با آن شست وشو دهید .
۲ . اگر امکان دارد، هنگام عصبانیت یا بی حوصلگی و کسالت، یک دوش آب ولرم بگیرید .
۳ . چند لحظه دراز بکشید و چشمان خود را ببندید و همه ماهیچه های خود را شل کنید تا آرامش عضلانی پیدا کنید و فکر خود را از آنچه موجب عصبانیت شما شده است، منصرف کنید و به عضلات بدن خود تمرکز دهید .
۴ . به خودتان تلقین کنید که اتفاق خاصی نیفتاده است; بقیه در چنین مواردی چه می کنند؟ آیا همه داد و فریاد به راه می اندازند؟ هر کسی به کاری مشغول می شود و اعتنایی به این گونه موارد نمی کند .
۵ . همواره در هر مساله اى، ابتدا از دیگران انتظار بدترین برخورد را داشته باشید و خود را براى تحمل آن آماده کنید. این مساله باعث مى شود برخوردهاى بهتر از مورد انتظار، در شما ایجاد خشنودى نماید. در حالى که اگر همیشه انتظار برخورد خوب داشته باشید، چه بسا نتیجه عکس خواهید گرفت.
۶. با خود شرط کنید که هیچ گاه و در هیچ شرایطى برخورد تند نداشته باشید و اگر ناگهان از شما برخورد تندى سر زد خود را جریمه کنید؛ مثلا تصمیم بگیرید - یا در صورت امکان نذر کنید - که اگر بر سر کسى فریاد زدید، فلان مبلغ را صدقه بدهید، یا نماز شب بخوانید و یا یک روز روزه بگیرید. کارآیى این روش، بسیار بالا است و بسیارى از علماى بزرگ بدین سان تمرین عملى و خودسازى نموده اند.
۷. به برخى رفتارها و حالاتى که از افراد سر مى زند. و شما را به عصبانیت دعوت مى کند، توجه نکنید؛ مثلاً اگر کسى با حرف ناروا شما را بر مى افروزد، از شنیدن و گوش سپردن به سخنان وى اجتناب کنید و حتى گوش ندهید یا محیط را ترک کنید. دیگر به گفته هاى او دقت و توجه نکرده و آنها را در ذهن خود مرور نکنید. نسبت به دیگر اعمال فیزیکى و رفتارهاى پرخاشگرانه و تحریک کننده نیز همین طور واکنش نشان دهید و راه بى توجهى و تغافل را پیش گیرید.
۸. سطح شناخت خود را با مطالعه و تفکر از زشتى، ناپسند بودن، غیرقابل جبران بودن اعمال پرخاشگرانه بالا ببرید؛ مثلاً روایات، آیات و داستان هایى را که در مورد این نوع رفتارها و آثار آنها نوشته شده، مطالعه کنید و بعد در مورد آنها فکر کنید. حتى در برخى موارد به آثار رفتار تندى که خود مرتکب آن شده اید، توجه نموده و آن عمل و زشتى آن را در ذهن خود مرور کنید؛ به گونه اى که به یک حالت خود هشدارى از درون دست یابید و آثار فردى و اجتماعى و پیامدهاى حیثیتى آن عمل زشت را لحظه به لحظه در ذهن خود مرور نموده و قبح آن را براى خود بزرگ جلوه دهید تا از درون از آن عمل متنفّر شوید.
۹. از خواندن قرآن به مقدار زیاد و در نوبت هاى متعدد در طول ۲۴ ساعت هرگز غفلت نورزید؛ چرا که قرآن تأثیر عظیم در رسیدن به حالت سکینه و آرامش درونى دارد. همین طور عبادت هاى خود، مانند نماز را در اول وقت و با حضور قلب کامل به جا آورید که تأثیر بزرگى در رسیدن به اطمینان خاطر دارد و آدمى را از درون به سکوى آرامش مى سپارد.
۱۰. بعد از استحمام و به هنگام خروج از حمام، دو پاى خود را تا قوزک با آب سرد بشویید.
۱۱. دیگر رفتارهاى عادى و روزمره خود را نیز با تسلط کامل بر رفتار و بدون شتابزدگى انجام دهید و آنها را آرام آرام تعقیب کنید تا نرم خویى و پرحوصلگى، بر تمام رفتارهاى شما حاکمیت پیدا کند.
۱۲ . اگر برخی موارد سریع سخن گفتید و عجولانه تصمیم گرفتید و رفتار ناشایست از شما سرزد، سریع خود را سرزنش و حتی در لفظ اظهار پشیمانی نمایید و وعده ها و قولی را که با خود داشتید، در ذهن خویش حاضر سازید .
۱۳ . از ارزش قائل شدن بی جا و شخصیت قائل شدن بیش از اندازه برای خود اجتناب ورزید و تنها هنجارها را رعایت کنید و لذا به سراغ رفتارهای متواضعانه همانند تقدم در سلام، همنشینی مناسب با افراد پایین تر، ابراز ارادت به کوچک ترها، مصافحه و احوال پرسی با دیگران - به خصوص طبقه پایین تر - تفریح و صحبت با دیگران اقدام کنید .
۱۴ . در هنگام خشم بلافاصله شروع کنید به خواندن دعا و کمک خواستن صمیمانه از خداوند.
ذکر «لا حول و لا قوة الا بالله » را زیاد بر زبان جاری سازید و سوره والعصر را زیاد بخوانید و ذکرهای «استغفرالله ربی و اتوب الیه » و «اعوذ بالله من الشیطان الرجیم » را تکرار کنید.
۱۵ . به هنگام احساس عصبانیت، سریع تغییر وضعیت و موقعیت دهید و از آن محیط دور شوید; مثلا اگر در منزل این حادثه رخ داد، لباس پوشیده، منزل را ترک کنید و یا به حیاط یا اتاق دیگری بروید.
۱۶ . وقتی که با امور عصبانیت آفرین مواجه هستید، برای مدتی (حدود ۱۰تا ۱۵ دقیقه) راه دریافت های حسی خود را سد سازید; مثلا جلوی گوش خود را بگیرید و چشمان خود را ببندید و سر خود را پایین اندازید تا دریافت های عصبانیت زا تحت کنترل شما در آیند و موجب تحریک بیشتر شما نشوند .
۱۷ . اگر رفتار و یا صفتی که در شخصی هست که موجب عصبانیت شما شده است، آن رفتار را شوخی تلقی کرده، به شکلی خود را از تیررس آن دور در نظر بگیرید; یعنی به گونه ای از مخاطب در نظر گرفتن خویش در برابر رفتارهای دیگران پرهیز کنید; مثلا از مشاهده کسی که فحش می دهد، با خود بگویید مخاطب او من نیستم و در این هنگام از صحنه دور شده، راه دریافت های حسی را سد سازید تا بیشتر مورد هجوم قرار نگیرید .
۱۸ . برای توجیه رفتارهای خلاف انتظاری که از دیگران سر می زند، توجیه مناسب داشته باشید و آنها را مقصر تلقی نکنید تا به خود اجازه عکس العمل ندهید; مثلا بگویید خودم از این فرد بدتر رفتار می کنم . او اشتباه کرده، مقصر نیست. اشتباه من باعث رفتار نامناسب او شده است .
۱۹ . به نظرات و عقاید دیگران احترام بگذارید و به دیده احترام به آنها بنگرید و حتی محترمانه با آنها رفتار کنید .
۲۰ . در برخی کارهای مهم با مشورت خواستن از دیگران، تصمیمات خود را استحکام بخشید و از اقدامات عجولانه و خام بپرهیزید .
۲۱ . بیشتر با افراد حلیم، صبور و غیرعصبی و خوش بین معاشرت کنید و از دوستی و حرف شنوی افراد تند مزاج پرهیز کنید .
۲۲ . همیشه خودتان و رفتارتان را درست و صحیح تلقی نکنید و احتمال خطا در کارهای خود را بدهید .
۲۳ . سعی کنید به عنوان تمرین، گاهی با افرادی که سلیقه آنها را نمی پسندید، برخورد کوتاه مدت داشته باشید و با افراد مختلف معاشرت کوتاه مدت داشته باشید .
۲۴ . شرح موارد فوق را در جدولى بنویسید و موارد انجام شده و یا تخلف از آن را یادداشت کنید و با برنامه ای مرتب به عملکرد خودتان نمره بدهید و همواره سعى کنید موارد تخلف را کاهش داده و بیش از پیش خود را به انجام آنها مقید سازید و حتى قبل از بروز آن موقعیت ها و به صورت مستمر، راه کارهاى فوق را سرلوحه اعمال خود قرار دهید. و از آن به بعد، باید میزان موارد پرخاشگرى شما کاهش یابد. آنها را نیز یادداشت کنید و کم کم از میزان آنها در طول روز، هفته و... بکاهید و خود تنبیهى را به کار بگیرید. همت خود را به افزایش صبر و تحصیل سعه صدر معطوف بدارید .
خواهر محترم! خبر خوب این است که عصبانیت یک رفتار اکتسابی است و هر رفتار اکتسابی می تواند غیراکتسابی باشد. اگر مایل هستید با شیوه های جدی کنترل عصبانیت آشنا شوید مرتب به تمرین آنها بپردازید . در نهایت رفتارهای جدید به زودی جایگزین عادات قدیمی می شوند.
چند نکته مهم
۱- کاملا به خود مطمئن باشید که مى توانید روحیه خود را تغییر دهید ولى براى نتیجه گیرى عجول نباشید، بلکه با خود فکر کنید باید حداقل یکسال روى خود کار کنید و اگر چنین کنید حتما پس از آن دگرگون خواهید شد.
۲- فهم درستى از زندگى و اینکه ماهیت دنیا تنیده با مشکلات و فشارهاى زیادى است پیدا کنید و از حساسیت بیش از حد در هر زمینه بپرهیزید.
۳- خیلى ایده آل نگر نباشید و آینده را همواره به عنوان یک احتمال و امکان در نظر بگیرید زیرا ممکن است اصلاً آینده اى در کار نباشد و بدانید که غیر از شما امور و عوامل دیگرى در این جهان هست که خارج از اراده شما تأثیر گذار است.
۴- خواسته هاى خویش را تقلیل دهید و یا با تلاش و تکاپوى بیشتر و همت بالاتر امکانات خویش را افزایش دهید.
۵- اگر کسى شما را رنجاند تلافى نکنید بلکه عفو و گذشت داشته باشید.
در تصمیم گیریها حتى الامکان با افراد عاقل و پخته مشورت نمایید و از اقدامات عجولانه و مطالعه نشده بپرهیزید.
۶- با دیگران مجادله نکنید.
۷- خود را با دیگران مقایسه نکنید بلکه با توجه به توانایى ها و امکانات و شرایط خودتان خویشتن را ارزیابى کنید.
۸- در گفتگوهاى دوستانه شرکت کرده و با ذکر لطیفه هایى زیبا و خنده دار جمع دوستان را رونق بیشترى بخشید و شاد و خندان باشید.
۹- مداومت بر سوره مبارکه انشراح( الم نشرح لک صدرک ...) می تواند بر شرح صدر و درمان کم ظرفیتی موثر باشد.
۳- از کنار مسائل براحتى عبور کنید و به حرکات و رفتار دیگران معنایى فراتر از آن چه که هست ندهید، سخت نگیرید و به اصطلاح «گیر» ندهید.
۱۰- اما نکته آخر و مهم که می تواند هم در درمان کم ظرفیتی و هم عصبانیت شما مفید باشد ازدواج است. چرا که ازدواج می تواند استعدادهای درونی انسان را شکوفا کند و همچنین ازدواج چون مطابق فطرت است آرامش بخش روح و روان انسان است.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.